Ա. Ա. Մելքոնյան, Վ. Ա. Մելքոնյան

Վլադիմիր Եղիշի Խոջաբեկյանը ծնվել է 1929 թ. մարտի 2-ին Հայաստանի Հանրապետության Բասարգեչարի (այժմ` Վարդենիս) շրջանի Չախրլու (այժմ` Խաչաղբյուր) գյուղում: Վախճանվել է 2012 թ. հուլիսի 3-ին Երևանում։
1946 թ. ավարտել է Վարդենիսի միջնակարգ դպրոցը:
1946-1949 թթ. աշխատել է Խաչաղբյուրի միջնակարգ դպրոցում որպես ավագ ջոկատավար:
1954 թ. գերազանցության դիպլոմով ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետի քաղաքատնտեսության բաժինը:
1955-1960 թթ. աշխատել է Հայպետհրատում` որպես քաղաքական գրականության խմբագիր:
1955-1973 թթ. եղել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետի ասիստենտ, դասախոս:
1959 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի հեռակա ասպիրանտուրան «քաղաքատնտեսություն» մասնագիտությամբ:
1960 թ. առ այսօր աշխատում է ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում:
- ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատողի պաշտոնակատար:
1963 թ. պաշտպանել է թեկնածուկան թեզ և ստացել տնտեսագիտական թեկնածուի գիտական աստիճան:
1963-1964 թթ. եղել է բժշկական ինստիտուտի դասախոս:
1964 թ. Համամիութենական գիտաժողովի մասնակից Ալմա-Աթայում:
1966 թ. շնորհվել է տնտեսագիտության ավագ գիտաշխատողի կոչում:
1967 թ. ընտրվել է տնտեսագիտության ինստիտուտի ժողովրդագրության և աշխատանքային ռեսուրսների բաժնի վարիչ:
1970-1975 թթ. դասախոսել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում:
1970 թ. պարգևատրվել է հոբելյանական մեդալով:
- Լենինգրադում կայացած տնտեսագետների միջազգային գիտաժողովում Հայաստանի պատվիրակության անդամ:
1973 թ. պարգևատրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ «Պատվոգրով»:
- Մասնակցել է ԽՍՀՄ և Ուկրաինական ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիաների միջազգային գիտաժողովին Կիևում:
1974 թ. պարգևատրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ նախագահության և ՀԱՄԽ-ի «Սոցիալիստական մրցության 1973 թ. հաղթող»-ի կրծքանշանով:
- ԽՍՀՄ Պետպլանի կոլեգիայի «Հոբելյանական պատվոգրով»:
1974 թ առ այսօր Հայկական հանրագիտարանի բոլոր հատորների տնտեսագիտության գիտաճյուղային խորհրդի անդամ է:
1974 թ. Տնտեսագետների միջազգային գիտաժողովի պատգամավոր Բուդապեշտում:
1975 թ. շնորհվել է տնտեսագիտության դոկտորի գիտական աստիճան:
1975-1977 թթ. ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի պրոֆեսորի պաշտոնակատար:
- Տնտեսագետների համամիութենական գիտաժողովի պատգամավոր Աշխաբադում:
1976 թ.,1978 թ. և 1980 թ. զեկուցումներով հանդես է եկել ԳԴՀ ակադեմիայի կենտրոնական տնտեսագիտության, Լայպցիգի տնտեսագիտոթույան, Դրեզդենի աշխատանքի ինստիտուտներում և Բեռլինի Հումբոլտի անվան համալսարանում:
1977 թ. ստացել է պրոֆեսորի կոչում:
1978 թ. Համամիութենական գիտագործնական գիտաժողովի պատգամավոր Մոսկվայում:
- Պարգևատրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ «Պատվոգրով»:
- Պարգևատրվել է Համամիութենական «Գիտելիք» ընկերության «Պատվոգրով»:
1978-1988 թթ. Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի պրոֆեսոր:
1980 թ. ընտրվել է «Գիտելիք» ընկերության Երևանի տնտեսագիտության բաժնի վարիչ:
1980-1991 թթ. ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտի ժողովրդագրության և աշխատանքային ռեսուրսների հիմնահարցերի խորհրդի անդամ:
1982 թ. ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ:
1983 թ. պարգևատրվել է «Գիտելիք» Համամիութենական միության վարչության նախագահության շնորհակալական պատվոգրով:
1983 թ. ՀԽՍՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի փոխտնօրեն:
1985 թ. պարգևատրվել է ԽՍՀՄ Գիտատնտեսագիտական ընկերության կենտրոնական վարչության համամիութենական մրցանակաբաշխության դիպլոմով` 1984 թ. գերմանացի գիտնականներ Յու.Վազեի, Ռ. Շեֆերի համահեղինակությամբ հրատարակած “Проблемы демографии и воспризводства трудовых ресурсов” լավագույն տնտեսագիտական աշխատանքի համար, աշխատանքի խնայողության ռեզերվների օգտագործման ասպարեզում:
1985-1993 թթ. «Գիտելիք» ընկերության նախագահի տեղակալ:
1986 թ. Համամիութենական գիտագործնական գիտաժողովի մասնակից Մոսկվայում:
1987 թ. Տնտեսագետների գիտագործնական գիտաժողովի մասնակից Թբիլիսիում և Բաքվում` հնդիկ տնտեսագետների հետ:
- Համամիութենական գիտագործնական գիտաժողովի մասնակից (Մոսկվա-Սուզդալ):
1988 թ. Տնտեսագետների միջազգային գիտաժողովի մասնակից Դելիում:
- Տնտեսագետների համամիութենական գիտաժողովի մասնակից Դիլիջանում:
1989 թ. պարգևատրվել է Հայաստանի «Գիտելիք» ընկերության վարչության նախագահության «Վաստակագրով»:
1989-1994 թթ. Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտի պրոֆեսոր:
1990 թ. զեկուցումներով հանդես է եկել Սիդնեյի հայկական համայնքներում:
1990թ.-ից՝ Հայկական համառոտ հանրագիտարանի բոլոր հատորների գիտախմբագրական խորհրդի անդամ:
1994 թ. ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս:
1994 թ. Տնտեսագետների միջազգային գիտաժողովի մասնակից Թեհրանում:
1995 թ. Միջազգային գիտական նստաշրջանի մասնակից Մոսկվայում:
1998 թ. «Կինը և հասարակությունը» երրորդ միջազգային գիտաժողովի մասնակից Ծաղկաձորում:
- Միջազգային տնտեսագիտական գիտական նստաշրջանի մասնակից Մոսկվայում:
- Սոցապ նախարարության գիտագործնական խորհրդի անդամ մինչև 2002թ.:
1999-2006 թթ. ընտրվել է ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի տնօրեն:
1999 և 2008 թթ. արժանացել է Ամերիկյան կեսագրական ինստիտուտի կողմից «Տարվա մարդ» կոչմանը:
- Ռուսաստանի Դաշնության ԳԱ նախագահության միջազգային գիտագործնական գիտաժողովի մասնակից Մոսկվայում:
- Ընտրվել է Ազգային անվտանգության պրոբլեմների գծով գիտությունների միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս:
- Ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ հումանիտար բաժանմունքի փիլիսոփայության, տնտեսագիտության և իրավագիտության պրոբլեմային խորհրդի նախագահ:
- ՀՀ կառավարությանն առընթեր «Միգրացիայի և փախստականների վարչությանը» կից մասնագիտական խորհրդի անդամ միչև 2002 թ.:
- ԱՊՀ և Բալթյան երկրների անկախ հետազոտական խորհրդի հարկադիր գաղթի հիմնահարցերին նվիրված 2-րդ միջազգային նստաշրջանի մասնակից:
- «Պրոբլեմի տեորիի ի պրակտիկի ուպրավլենիա» միջազգային ամսագրի ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի կողմից ներկայացուցիչ-անդամ:
2003 թ. կառավարական գիտագործնական նստաշրջանի մասնակից Մոսկվայում:
2003 թ. պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» մեդալով:
2006 թ. Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի տնօրենի խորհրդական, գլխավոր գիտաշխատող, թեմատիկ խմբի ղեկավար:
2009 թ. պարգևատրվել է Երևանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի Ոսկե հուշամեդալով:

Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկականան անդամ, տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Վլադիմիր Եղիշի Խոջաբեկյանը Հայաստանում, ԱՊՀ երկրներում և նրա սահմաններից դուրս լայն ճանաչում ստացած անվանի տնտեսագետ-գիտնականներից է: Նա անցել է բեղմնավոր կյանքի ուղի, շուրջ հինգ տասնամյակ զբաղվում է տնտեսագիտությամբ և տնտեսագիտական կադրերի դաստիարակման գործով: Վ. Ե. Խոջաբեկյանը ծնվել է 1929 թ. մարտի 2-ին Հայաստանի Հանրապետության Վարդենիսի շրջանի Խաչաղբյուր գյուղում: Նախնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: 1946 թ. ավարտել է Վարդենիսի միջնակարգ դպրոցը: 1954 թ. գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը: Մեկ տարի անց ընդունվել և 1959 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան` տնտեսագիտության գծով: Տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական թեզը պաշտպանել է 1963 թ., դոկտորականը` 1975 թ.: 1966 թ. ստացել է ավագ գիտաշխատողի, 1977թ.` պրոֆեսորի գիտական կոչումներ: 1982 թ. նա ընտրվել է ՀՀ ԳԱ թղթակից անդամ, 1994 թ.` ակադեմիկոս, 1999 թ.` ազգային անվտանգության պրոբլեմների գծով Գիտությունների Միջազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս: ՀՀ ԳԱ նախագահությունը, նկատի ունենալով Վ. Խոջաբեկյանի արժանիքները, գրում է. «Դժվար է գերագնահատել հայ տնտեսագիտական մտքի զարգացմանը բերած նրա վաստակը, գիտնական քաղաքացու նրա անհանգիստ, համառ ձգտումը`գիտական ծանրակշիռ ուսումնասիրությունները ծառայեցնել իր ժողովրդին և իր հայրենիքին»: Վ. Ե. Խոջաբեկյանը մեծ ավանդ ունի տնտեսագիտության զարգացման գործում: Նա 327 հրատարակած աշխատությունների, այդ թվում ավելի քան մեկ տասնյակ մենագրությունների, հարյուրավոր հոդվածների, խմբագրված գրքերի և 160 չհրատարակված գիտական զեկուցումների, զեկուցագրերի, ելույթների և այլ արխիվային նյութերի հեղինակն է: Աշխատությունները հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն,գերմաներեն և այլ լեզուներով լույս են ընծայվել Երևանում, Մոսկվայում, Կիևում, Բեռլինում, Նյու- Յորքում, Փարիզում, Աթենքում, Դելիում, Թեհրանում, Վիեննայում, Թբիլիսիում և այլուր` նրան բերելով արժանի ճանաչում մի շարք արտասահմանյան երկրներում: 1970-ականներից մինչև օրս նա գիտական բանախոսություններով հանդես է եկել միջազգային գիտաժողովներում (Երևանում, Մոսկվայում, Բեռլինում, Լենինգրադում, Սիդնեյում, Կիևում, Բուդապեշտում, Աթենքում, Դելիում, Թեհրանում, Վիեննայում, Լայպցիգում, Դրեզդենում, Ալմա-Աթայում, Թբիլիսիում, Տաշքենդում, Աշխաբադում, Օրենբուրգում և այլուր), որոնք զետեղվել են միջազգային և հայրենական պարբերականներում: Վ. Խոջաբեկյանի առաջին աշխատությունները (1950-ականների վերջերից) նվիրված են աշխատանքի արտադրողականության տեսական հարցերին, ներարտադրական ռեզերվների բացահայտմանը և գնահատմանը, դրանց դասակարգմանը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ռեզերվների ի հայտ բերմանը և օգտագործմանը: Այդ աշխատություններում տնտեսագիտական տեսական ընդհանրացումները զուգակցվում են փաստացի նյութերի գիտական վերլուծության, դրանց ընդհանրացման և գործնական առաջարկությունների հետ: Լինելով այդ հիմնախնդրին նվիրված անդրանիկ հրապարակումներից մեկը` դրանք արժանացել են գիտական մամուլի բարձր գնահատականին, իսկ գիտականորեն հիմնավորված հանձնարարականները ներդրվել են արտադրության մեջ: 1960-ական թվականների կեսերից Հայաստանի բնակչության և նրա աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրության հիմնահարցերը դառնում են տնտեսագիտության առանցքային խնդիրներից մեկը և այսօր էլ մնում են այդպիսին: Տասնամյակների ընթացքում Վ. Խոջաբեկյանի ուսունասիրությունների շրջանակը անընդհատ ընդլայնվում է: Հիմնահարցն ամփոփում է իրար հետ շաղկապված ու տրամաբանական հաջորդականությամբ միմյանց լրացնող բազմաթիվ հրապարակված ու չհրապարակված ուսումնասիրություններ` ի մի բերելով Հայաստանի բնակչության և նրա աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրության, զբաղվածության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման ամբողջական պատկերը: Առանձնահատուկ ուշադրություն է նվիրել նաև հեռանկարային կանխատեսումներին: Ուսումնասիրությունները նվիրված են ժողովրդագրական քաղաքականության հիմնահարցերին. դրանց բազմաթիվ նոր հարցադրումները, մտահղացումները, առաջարկությունները և լուծումները տեղ են գտել հանրապետական և միջազգային հրատարակություններում: ՀՀ ԳԱԱ նախագահությունը Վ. Խոջաբեկյանի 70-ամյակի առթիվ հղած ուղերձում գրում է. «Հիրավի, դժվար է գերագնահատել Ձեր ծառայությունները տնտեսագիտության տեսության ու պրակտիկայի զարգացման գործում: Ավարտելով Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը` Դուք անմնացորդ նվիրվեցիք մեր հանրապետության այդ հույժ կարևոր ոլորտի գիտական խնդիրների ուսումնասիրությանը` հեղինակելով հիմնարար աշխատություններ, որոնց հատուկ են արդիական շունչը, գիտական նորույթը, ապագան կանխատեսելու ոգին, հիմնավոր լուծումներ պահանջող եզրահանգումները: Մեր երկրի գիտական հասարակությունը գոհունակությամբ է նշում Ձեր գիտական խոշոր ձեռքբերումները Հայաստանի բնակչության և աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրության, երկարատև հեռանկարում դրանց միտումների բացահայտման, զբաղվածության օրինաչափությունների ընդհանրացման, արդի փուլում աշխատանքային շուկայի ձևավորման, քաղաքակենտրոնացման, ժողովրդագրության ու սոցիալ-տնտեսական կանխատեսման, աղետի գոտում և Արցախում ժողովրդագրական քաղաքականության հիմնախնդիրների հետազոտության ասպարեզում: Դուք բոլորիս զարմացնում եք ոչ միայն Ձեր գիտական մտքի արգասավորությամբ: Մեզ հիացնում է Ձեր գիտակազմակերպական ու մանկավարժական անխոնջ եռանդը: Այսօր Ձեզ երախտագիտությամբ է նայում երիտասարդների այն բանակը, որի համար Դուք եղել եք իսկական ուսուցիչ, լավագույն ղեկավար, և ով արդյունավետ գործունեություն է ծավալել ինչպես գիտության, այնպես էլ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսագիտական կյանքի տարբեր ոլորտներում:» Ժողովրդագրության զարգացման օրինաչափությունների դրսևորման ուղղությունների, միտումների և բնակչության աճի գործոնների դերի բացահայտման ու գնահատման հիման վրա Վ. Խոջաբեկյանը կանխատեսել է Հայաստանի բնակչության ժողովրդագրական պատկերը երկարատև հեռանկարի տարբեր փուլերի համար: Դրանք մասնավորապես ընդգրկում են 1966-1985 թթ., 1970-2000 թթ., 1979-2016 թթ., ինչպես նաև 2000 թվականից մինչև 2050-2060-ական թվականների ժամանակահատվածները: 1968 թ. Մոսկվայում ռուսերեն հրատարակվեց «Բնակչության ընդլայնված վերարտադրությունը և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը 1966-1985 թթ. Հայկական ԽՍՀ-ում» տեսական հետաքրքրություն և կիրառական կարևոր նշանակություն ունեցող եռահատոր աշխատությունը (Վ. Խոջաբեկյանի գիտական ղեկավարությամբ և անմիջական մասնակցությամբ): Դրանում առաջին անգամ գիտականորեն կանխատեսվել են հանրապետության բնակչության ու աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրությունը երկարատև հեռանկարում, հիմնավորվել են աշխատանքային ռեսուրսների կազմավորման և պատրաստման ուղիները, մշակվել աշխատանքային ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման համապատասխան մեթոդիկա և նորմատիվներ, կազմվել են աշխատանքային ռեսուրսների հաշվեկշիռներ` հնգամյա կտրվածքով, հեռանկարային տարիների համար: Պատշաճորեն գնահատելով կատարվածը` ՀՀ ԳԱԱ նախագահությունը նշված աշխատությունը որակել է (1969) որպես «տեսական մեծ հետաքրքրություն և կիրառական կարևոր նշանակություն ունեցող» ուսումնասիրություն: Որոշվել է «…, աշխատանքը ներկայացնել ՀԽՍՀ պետպլանին` երաշխավորելով նրա օգտագործումը պլանավորման ժամանակ` հանրապետության ժողտնտեսության հեռանկարում» (ՀՀ ԳԱԱ նախագահության նիստի արձանագրություն, Երևան, 1969, № 9 (602), էջ 46, 47)։
Հետագա մենագրություններում գիտնականը, ընդհանրացնելով անցյալի փորձը և երկարատև հեռանկարում հանրապետության բնակչության, նրա սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդյունքները, ձեռնամուխ է եղել նորագույն հիմնահարցերի և ավելի լայն ընդգրկմամբ աշխատանքների կատարմանը: Մասնավորապես 1960-1970-ականներին երկու ստվարածավալ մենագրություններում ընդհանրացրել է միմյանց լրացնող և օժանդակող երկու կարևոր ասպարեզներ: «Հայկական ԽՍՀ բնակչությունը և աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրության արդի հիմնախնդիրները» մենագրությունը նվիրված է ժողովրդագրության տեսական ու գործնական հարցերին (մինչև 2000 թ. բնակչության և աշխատանքային ռեսուրսների հեռանկարային վերարտադրության ուղիների բացահայտմանն ու դրանց օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը, երկարատև հեռանկարում հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ժողտնտեսության ճյուղային և ներճյուղային կառուցվածքի կատարելագործման խնդիրներին, ինչպես նաև ժողովրդական տնտեսության կողմից ներկայացվող պահանջների համեմատ` տնտեսական շրջանի հանրային արտադրության և չհանրայնացված աշխատանքի ոլորտների զբաղվածության սահմանների որոշմանը)։ Գիտական եզրահանգումները և առաջարկությունները պետական պլանային մարմիններին ուղղորդել են որոշելու ժողովրդագրական և ժողովրդական տնտեսության զարգացման ընթացքը: «Հայաստանի բնակչությունը և նրա զբաղվածությունը (1828-1978 թթ.)» հաջորդ մենագրությունում Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի կազմի մեջ մտնելու պատմական նշանակության բացհայտման ընդհանուր ֆոնի վրա պատմատնտեսագիտական գրականության մեջ առաջին անգամ քննարկվում են Հայաստանի բնակչության վերարտադրության առանձնահատկությունները, զբաղվածության բնույթի փոփոխությունները, նրա սոցիալ-տնտեսական զարգացման պատմական ընթացքի 150-ամյա պատկերը, Խորհրդային Հայաստանում բնակչության համահավաքը, զբաղվածության էվոլյուցիան և այլ հարցեր: Այդպիսով` այդ եզրահանգումները, որպես գիտնականի մտավոր աշխատանքի արգասիք, բացահայտման տասնամյակների վաղեմություն ունեն:
1980-ական թթ. Վ. Խոջաբեկյանը ձեռնարկել է մասշտաբների և բովանդակության տեսակետից մի եզակի գիտական մշակում, այն է` 1979-2016 թթ. հանրապետության, դրա բոլոր քաղաքների, շրջանների և գյուղական վայրերի բնակչության (ընդամենը 158 միավոր) հեռանկարային թվի կանխատեսման աշխատանքները: Դրանք խմբավորվել են ըստ վարչական ու տնտեսական շրջանների, առանձին քաղաքների ու գյուղերի: Առաջին անգամ բնակչությունը կանխատեսելիս կոնկրետ գումարելիներից ստացվել է ընդհանուր հանրապետականը` քաղաքային ու գյուղական կտրվածքով: Երկարատև հեռանկարի յուրաքանչյուր տարվա համար բնակչությունը կանխատեսվել է ըստ սեռի, տարիքի, աշխատունակության, աշխատանքային տարիք մուտք գործելու, թոշակառու տարիք թևակոխելու և բազմաթիվ այլ հատկանիշներով: Նման կտրվածքով աշխատանք առաջին անգամ է կատարվել: ԲՆակչությունը կանխատեսվել է ըստ տարիների` 0-ից մինչև 100 տարեկան: Կանխատեսվել են տարեկան ծնունդը, մահը, 15-49 տարեկան կանանց հաշվով ծնվածների միջին տարեկան թիվը` ըստ կանանց տարիքային խմբերի, մեխանիկական տեղաշարժերը: ՀՀ ԳԱԱ նախագահությունը 1987 թ. մարտին հատուկ նիստով ըստ արժանվույն գնահատել է տվյալ աշխատանքի «տեսական, գիտական, գաղափարական և ժողովրդատնտեսական մեծ նշանակություն ունեցող բարձր մակարդակը»: Լայն է Վ. Ե. Խոջաբեկյանի բնակչության տարաբնակեցման և քաղաքակենտրոնացման ուսումնասիրությունների շրջանակը: Բնորոշ է այն, որ դրանցում լայնորեն օգտագործվել են սոցոլոգիական հետազոտությունների (մասնակի և զանգվածային հարցաթերթիկային հարցումներ) նյութերը: Դրանով իսկ հիմնավորվել են փոքր քաղաքների զարգացման ուղղությունները: Առաջին անգամ բացահայտվել է անձնական օժանդակ տնտեսության էությունը: Հատուկ ուշադրություն է նվիրվել նաև աշխատուժի հոսունության, երիտասարդության մասնագիտական կողմնորոշման, ընտանիքի, ժողովրդագրական գործընթացների և դրանց կրած փոփոխությունների պատճառների բացահայտման տարաբնույթ խնդիրների լուծմանը: (Ցավոք, կյանքում դրանք պատշաճ կիրառում չեն ստացել): 1988 թ Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժը Վ. Խոջաբեկյանին հարկադրեց գիտական խնդիրները ներկայացնել նորովի` հիմնավորելով լայնամասշտաբ ժողովրդագրական քաղաքականություն կենսագործելու անհրաժեշտությունը: «Աղետ և մտահոգություն» մենագրության մեջ բացհայտվել են երկրաշարժի ժողովրդագրական հետևանքները, դրանց ազդեցությունը աղետի գոտում, հատկապես նրա էպիկենտրոնում: Վ. Խոջաբեկյանը հանդես եկավ նոր խոսքով ու գիտական մտահղացումներով` աղետյալ շրջաններում ստեղծված արտակարգ իրավիճակի ժողովրդագրական հետևանքները հաղթահարելու քաղաքականությամբ և սոցիալական բազմաբնույթ խնդիրները լուծելու հիմնարար առաջարկություններով: Եվ պատահական չէ, որ 1988 թ. դեկտեմբերի 16-ին ՀԽՍՀ ԳԱ ընդհանուր ժողովում այդ հարցին նվիրված նրա բոլոր առաջարկությունները արժանացան ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի նախագահ Ն. Ռիժկովի հավանությանը: Վ. Խոջաբեկյանի «Արցախը փորձության ժամին» (1991 թ.) մենագրությունը նվիրված է Ադրբեջանում և Լեռնային Ղարաբաղում իրականացվող հայաթափության քաղաքականության ձաղկմանը: Այդ քաղաքականությունը տասնամյակներ շարունակ ծրագրվել և իրագործվում էր Ադրբեջանում` պետական մակարդակով: Առաջին անգամ գիտական շրջանառության մեջ են դրվել արխիվային նորահայտ նյութեր Նախիջևանի, Լեռնային Ղարաբաղի և ընդհանրապես Ադրբեջանում իրագործվող հայաթափության վերաբերյալ`1920-ական թվականներից ցայսօր` ներառյալ Սումգայիթի, Կիրովաբադի, Բաքվի և Ադրբեջանի այլ վայրերի հայաթափության և ցեղասպանության շարունակական իրագործումը: Հանրապետության կառավարությանն են ներկայացվել Ադրբեջանից բռնագաղթված հայերի տեղաբաշխման, տարաբնակեցման, զբաղվածության, ինչպես նաև նրանց սոցիալ-տնտեսական խնդիրներին վերաբերող Վ. Խոջաբեկյանի գիտական զեկուցագրերը և հրապարակումները: Դրանցում առաջ քաշված հարցերն ունեն խիստ արդիական նշանակություն և իրեց արտահայտությունն են գտել 1993 թ. մշակված «Հանրապետության սահմանամերձ բնակավայրերի ամրացման» նպատակային ծրագրում: Մշակվել են սահմանամերձ շրջանների բնակչության արտագաղթը մեղմելու և տարաբնակեցման հարցերը: Վիճակագրական փաստերի հիման վրա մերկացվել են ադրբեջանցի «գիտնականների» կողմից Ադրբեջանում և Հայաստանում ժողովրդագրական իրական գործընթացները (սկսած XIX–րդ դարի վերջերից) նենգափոխելու բոլոր փորձերը: Վերջին տարիների իր հրապարակումներով Վ. Խոջաբեկյանն ուղղակի ահազանգում է բնակչության նվազման միտումների մասին: Այդ կապակցությամբ Վ. Խոջաբեկյանը տալիս է իր եզրահանգումները Հայաստանի Հանրապետության բնակչությունը գոնե ներկա մակարդակով կայուն բնագծերում պահելու վերաբերյալ: Անհրաժեշտ է, որ համապատասխան մարմինները կառավարության պահանջով և օժանդակությամբ վերստին իրենց ձեռքի տակ ունենան այդ ուսումնասիրությունների արդյունքները և ամեն ջանք գործադրեն նպաստելու բնակչության կայուն աճը ապահովելու համար: Այսօր տնտեսագետի աշխատություններում, բնականաբար, համակերպված խաղաղություն չէ, այլ անցյալի վերհուշ, տեսակետների ընդհարում, հաստատում ու մերժում, ապրած ժամանակի դեպքերին զուգընթաց` նաև ըմբոստացում... Ամբողջ կես դար: Վ. Խոջաբեկյանի «Զբաղվածության հիմնախնդիրները Հայաստանում անցման շրջանում» լույս ընծայված աշխատությունը` (1998 թ.) արդի փլուզման քննարկման և քննադատական վերլուծությունն է, ծանր դրությունից ելքի ուղիների որոնումն ու ճշգրտումը: Գրքում ներկա ժամանակի և´ հոգսերն են, և´ ժամանակին տրվող պատասխանները, կիրառելի խորհուրդներն ու ուղենիշները: Այդ գրքում և նախընթաց տարիների մյուս հրապարակումներում (1991 թ. սկսած), հեղինակը, քննադատելով իշխանությունների ազգային քաղաքականությունը, հանդես եկավ հողի, արտադրության միջոցների անժամանակ, հապշտապ և հախուռն մասնավորեցման դեմ: Նա առաջիններից մեկն էր (1990 թ. աշնանից սկսած), որ խանձարուրի մեջ նկատեց և իր հրապարակումներում ու հրապարակախոսական ելույթներում, երկրի գլուխ կանգնած առաջին դեմքերի ներկայությամբ պախարակեց այդ քաղաքականության ողջ ազգադավ էությունը: Ըստ որում, ի պատասխան աղքատության վերաբերյալ ՀՀ կառավարության կողմից վերջերս ԳԱԱ-ին ներկայացվող գրության, Վ. Խոջաբեկյանը համապատասխան զեկուցագրով աղքատությունը բացատրում է թերզբաղվածությամբ, հիմնավորելով` վերջինիս հաղթահարման ուղիները:
ՀՀՇ- ականների հետևողական ջանքերով ժողովրդական զանգվածի սննկացման հաշվին «ծնվեցին» նորելուկ պորտաբույծ «միլիոնատերեր»: Հեղինակը համոզված է, որ, այնուամենայնիվ, բացառապես տնտեսական ճիշտ քաղաքականություն կիրառելու դեպքում հնարավոր կլինի սկսված թալանից հետո անգամ փրկել տնտեսությունը: Նա կարևոր պայման է համարում այն, որ երկրի քաղաքական վերակառուցումը վերստին չզուգակցվի տնտեսության քայքայմամբ: Վերջին տասնամյակում հրատարակված ուսումնասիրություններում շեշտադրվում են զբաղվածության և շուկայական էկոնոմիկայի ձևավորման հարցերը: Հիմնավորվում է շուկայական էկոնոմիկայի պետական վերահսկման և կարգավորիչ դերի անհրաժեշտությունը: Բայց շուկան հիմնականում պետության կողմից առայժմ չի վերահսկվում և կրում է անկազմակերպ ու ոչ քաղաքակիրթ բնույթ: Խնդիրը քաղաքակիրթ շուկայի ձևավորումն է: Վ. Խոջաբեկյանը մեծ տեղ է հատկացնում անցման շրջանում Հայաստանի շուկան կարգավորող տնտեսական մեխանիզմների մշակմանը: Բացահայտվում են երկիրը ճգնաժամային իրավիճակից դուրս բերելու ուղիները: Առաջին անգամ ամբողջական տեսքով վերլուծվում և ընդհանրացվում է Հայաստանում աշխատանքի շուկայի ձևավորման իրավիճակը, առաջ է քաշվում անցման շրջանում շուկայի կարգավորման անհրաժեշտությունը: Շեշտադրվում է մշակվող արդյունաբերության այնպիսի առաջատար ճյուղերի զարգացման աճող դերի անհրաժեշտությունը, որոնք պահանջում են բարձր որակավորման աշխատուժի գործադրում, չեն աղտոտում շրջակա միջավայրը, արդյունքները ֆոնդատար ու ջրատար չեն, ունեն բարձր արժեք, թեթև քաշ, փոքր չափեր, արտահանության մեծ ասարեզ, ենթակա են տրանսպորտային դյուրին փոխադրումների: Վ. Խոջաբեկյանը արդյունաբերությանը զուգընթաց մեծ ուշադրություն է նվիրել էներգետիկային, գյուղատնտեսությանը, նյութական արտադրության այլ ճյուղերին, ծառայությունների ոլորտին, գիտակրթական, առողջապահական համակարգերի զարգացման գերակայությանը, արտաքին աշխարհի հետ տնտեսական փոխսերտաճման և զբաղվածության հարցերին: Ագրարային քաղաքականության վերաբերյալ մշակումների համատեքստում բացահայտվել են գյուղատնտեսության զբաղվածության ձևավորման հիմնական ուղղությունները, իրական զբաղվածություն ապահովելու նախադրյալներն ու պայմանները, հիմնավորվել են արդի փուլում գյուղատնտեսության մեջ հայրենական արտադրողների նկատմամբ պետական հովանավորման, խթանման և մրցունակության բարձրացման քաղաքականության իրականացման անհրաժեշտությունը: Գյուղատնտեսության մեջ արդյունավետ զբաղվածություն ձևավորելու իմաստով ուշադրություն է նվիրվել արտաքին աշխարհի հետ Հայաստանի գյուղատնտեսության տնտեսական ինտեգրացիայի կառավարման հարցերին: Բացահայտվել են գյուղում տեղի ունեցող արտագաղթը մեղմելու հնարավորությունները: Վ. Խոջաբեկյանի “Հայաստանի բնակչության վերարտադրությունը և տեղաշարժերը XIX-XX դարերում, XXI դարի շեմին” արժեքավոր մենագրությունը նվիրված է բնակչության աճի և տեղաշարժերի, էթնոժողովրդագրական գործընթացների առանձնահատկությունների և օրինաչափությունների բացահայտմանը (հրատարակվել է 2001 թ., վերահրատարակվել` 2002 թ.): Այն ընդգրկում է Անդրկովկասի, Արևելյան Հայաստանի և Հայաստանի Հանրապետության շուրջ երեք դարերի պատմությանը: Աշխատանքը հայագիտական ուսումնասիրություն է ու նվիրված է ժողովրդագրության պատմության և ժողովրդական տնտեսության հիմնախնդիրների համապարփակ քննարկմանը: 1. Ուշադրության առանցքը Անդրկովկասի` բուն Երևանի, Գանձակի, Թբիլիսիի, Բաքվի նահանգների, Կարսի մարզի, հատկապես նրանց խոշոր քաղաքների հայ բնակչության աճի և գաղթի հարցերն են: Վկայակոչվում է, որ 1927 թվականից հայերը տարածված էին Անդրկովկասով մեկ և 1886-1914 թթ. կազմում էին նրա բնակչության 22,5-23,0, իսկ քաղաքներում`շուրջ 40 տոկոսը: Վեր է հանվում ինքնագործ բնակչության զբաղմունքի բնույթը (Անդրկովկասի նահանգների մեծ մասում մասնավորապես իշխել է ագրարային զբաղվածությունը) և բացահայտվում է Թբիլիսիի, Բաքվի ու Գանձակի հայերի մեծ տոկոսի առկայությունը արդյունաբերության և առևտրի բնագավառներում:
2. Առանձնահատուկ ուշադրություն է նվիրվել Երևանի նահանգի, Կարսի մարզի, Սուրմալուի, Լեռնային Ղարաբաղի, Գարդմանաց, Զանգեզուրի, Գուգարացև Ջավախքի գավառների բնակչության տեղաշարժերին` որպես Արևելյան Հայաստանի մի ամբողջական մաս:
3. Չափազանց հանգամանալից քննարկման է արժանանում ներկայիս ՀՀ բնակչության ընդհանուր համայնապատկերը` 1920 թ. մինչև օրս: Մանրազնին մեկնաբանությամբ բացահայտվում է Արևմտյան Հայաստանի երեք միլիոնանոց հայ ժողովրդի շուրջ մեկ ու կես միլիոնի ցեղասպանության զոհ դառնալու, իսկ մնացածը` գրեթե ամբողջությամբ մազապուրծ աշխարհի տարբեր ծայերում և Արևելյան Հայաստանում ապաստանելու ընթացքը: Քննական վերլուծության միջոցով մեծ տեղ է հատկացվում Հայրենական մեծ պատերազմին նախորդող և հետպատերազմյան տարիների ՀՀ բարձր ծննդի, 1960-ի կեսերի, 1970-ականի կեսերի ծննդի և մահացության խիստ նվազման (աշխարհում բնութագրվում է ամենացածր մահացությամբ), վաղ ամուսնության և հետագայում նրա բարձր գործակցի գոյացման ու ծննդաբերության աճի, առանձին փուլերում ծննդի և ամուսնության հարափոփոխ անկմանը: Եթե 1960 թ. ծնվել է 75 հազար, իսկ 1970 թ.՝ 55,7 հազար, ապա 1986 թ. ծնվել է 81,2 հազար երեխա: Վ. Խոջաբեկյանը մեծ ուշադրություն է նվիրում արդի փուլում բնակչության ծննդի նվազման և մահացության աճի հիմնախնդիրներին: Դրանք քննարկվում են որպես հանրապետության տնտեսական, աշխարհաքաղաքական կյանքում մեր օրերում դրսևորվող փոփոխությունների անմիջական արձագանք:
4. Մենագրության այս փուլը ընդգրկում է ժողովրդագրությունը երրորդ հազարամյակի շեմին: Կախատեսվում են հանրապետության բնակչության, երկրի սոցիալ-տնտեսական առաջընթացի հիմնական ուղղությունները և շեշտադրվում է Հայաստանի վարընթացի, բնակչության աճի անկումը թուլացնելու հրամայականը: Առաջին. կարևորվել է առաջիկա 15-20 տարիների ընթացքում հիմնավոր ժողովրդագրական քաղաքականության հանգամանորեն մշակումը և կիրառումը, որը դառնալու է անհրաժեշտություն: Երկրորդ. հետաքրքիր են 2000-2060թթ. բնակչության կանխատեսման հիմնահարցերը: Ուսումնասիրությունը հանգեցնում է այն հետևության, որ մինչև XXI դարի կեսերը ծնունդը կնվազի, թեև առանձին փուլերում աննշան չափով կարող է ավելանալ։ Հիբնավոր կանխատեսումներով բացահայտվում է XXI դարի առաջին, երրորդ, հինգերորդ տասնամյակներում ծննդի փոփոխական ելևէջներով փոքր-ինչ աշխուժանալը: Այնուհանդերձ, ինչպես հիմնավորված է, բնակչության աճի տեմպերը կնվազեն, այն կնվազի նաև մահացությունն աստիճանաբար ավելանալու, հետագայում վերջինիս գործակիցը սրընթաց բարձրանալու հետևանքով, թեև, մանկամահացությունը կիջնի և կհասնի իր նվազագույն սահմանին: Հայաստանը կանգնած է բնակչության գաղթի սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական քաղաքականություն մշակելու փաստի դեմ հանդիման:
Ըստ Վ. Խոջաբեկյանի` ժամանակավոր արտագաղթն անվերադարձ գաղթի հիմք է դառնում: Վերադարձի խնդիրը առնչվում է ոչ միայն մայր հայրենիքում տեղի ունեցող դրական կամ բացասական տեղաշարժերի, այլև արտագաղթողների սերտաճման` լեզվի, ազգային մշակույթի, արվեստի, հոգեբանական կերտվածքի և ազգային այլ արժեքների կորստի ու նոր արժեքների ձևավորման հետ, որը ներգաղթը խոչընդոտելու կարևոր նախապայման է: Ուսումնասիրության նպատակն արտաքին գաղթը մեղմելու ուղիների կանխատեսումն է:
Նա կարևորելով անդրադառնում է գաղթի հնարավոր միտումների կանխատեսմանը երրորդ հազարամյակի շեմին: Անժխտելի է Վ. Խոջաբեկյանի գործունեությունը հայ ժողովրդի հետագա զարգացման և հարատևության հարցում: Վ. Խոջաբեկյանի ուունասիրությունները հանգեցնում են այն եզրակացության, որ XXI դարի շեմին Հայաստանից որպես բնակչության արտագաղթի որոշիչ պայման կարող են հանդես գալ սպասվելիք ժողովրդագրական իրավիճակը, շուկայական տնտեսության ընթացքի ծավալումը, հասարակական արտադրության բոլոր ճյուղերի ինտենսիվ զարգացման հնարավորությունների օգտագործումը, գիտատեխնիկական առաջընթացի օբյեկտիվ ընթացքը, այդ ասպարեզում համաշխարհային ստանդարտներին մոտենալու ձգտումը, ձեռնարկությունների տեխնոլոգիական վերազինման, դրանց վերահարմարեցման, արդիականացման և ազգային տնտեսության ճյուղային կազմի արմատական փոփոխության գործընթացները, սոցիալ-տնտեսական զարգացման տարածքային անհամամասնությունների համահարթումը, ՀՀ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների և դրանցում սովորողների թվի օրավուր աճի կարգավորումը և այլն: Ըստ Վ. Խոջաբեկյանի` մոտ ապագայում արտաքին աշխարհից Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ներգաղթի միտումները կարող են կանխորոշվել Հայաստանում սոցիալ-տնտեսական լարվածության տևականությունը աստիճանաբար հաղթահարելով, ղարաբաղյան հակամարտությունը վերջնականապես հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության լուծելով, արտաքին աշխարհում հայ անլեգալ գաղթականների նկատմամբ գաղթի քաղաքականության կիրառման ընթացքով, լեգալ գաղթականների աշխատանքային և սոցիալական ապահովվածության աստիճանով, ազգային և սոցիալական խտրականության որևէ կարգի դրսևորումներով, որևէ ժամանակահատվածում համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի երևան գալով և այլն: Չափազանց կարևորվում է արտասահմանում հայ լեգալ և անլեգալ գաղթականների վաստակի չափը: Հայաստանի շահերը թելադրում են գաղթի ընթացքում այսուհետև ընդգրկվել արտաքին աշխատանքի շուկայում և շուկայի հետ փոխսերտաճել պետական հիմունքներով: Դա աշխատանքի շուկայի գերլարված իրավիճակից դուրս գալու ուղիներից մեկն է, որը հնարավորություն կընձեռնի մեղմելու գործազրկությունը, բարձրացնելու աշխատուժի արժեքը, վերացնելու աղքատությունը, միջին խավ ձևավորելու և դրանցով իսկ արտագաղթը չափավորելու, հետևաբար ծնունդը ավելացնելու համար: Մենագրությունը հարուստ է արտագաղթը մեղմելու կանխատեսումներով և լուծումներով:
Այդուհանդերձ, բնակչության պատմական զարգացման, նրա գաղթի ընթացքը, սկսած XIX դարից մինչև մեր օրերը և XXI դարի նախափուլի միտումները, որպես ընդգրկուն մենագրություն, ընթերցողների ուշադրությանն առաջին անգամ է ներկայացվում: ՀՀ ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտում Վ. Խոջաբեկյանի ղեկավարությամբ մշակվել են նաև մասնագիտական այլ հիմնահարցեր, լույս են տեսել կոլեկտիվ ուսումնասիրություններ, խմբագրվել են թեմատիկ ժողովածուներ: Նրա գործունեությանը բնորոշ է նաև այլ գիտական կազմակերպությունների հետ համագործակցությունը: Տարիների ընթացքում` 1963-1975 թթ. աշխատանքները կոորդինացվում էին ԽՍՀՄ Պետպլանի, 1975-1985 թթ.՝ ԽՍՀՄ ԳԱ, 1976-1980 թթ.` Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության ԳԱ Կենտրոնական տնտեսագիտության, 1990 թ. ընթացքում`Ռուսաստանի Դաշնության ԳԱ տնտեսագիտական, առաջին հերթին ԳԱ աշխատանքի և զբաղվածության տնտեսագիտության ինստիտուտների, ինչպես նաև Անկախ Պետությունների Համագործակցության (ԱՊՀ) և Բալթյան երկրների հետ: Իր ժամանակին Վ. Խոջաբեկյանը Խորհրդային Միության ԳԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի “ժողովրդագրության և աշխատանքային ռեսուրսների” պրոբլեմների խորհրդի անդամ էր: Գիտական համագործակցությունը վերոհիշյալ օղակների հետ շարունակվում է` ընդգրկելով նաև ներկա գաղթի գործընթացի համատեղ ուսումնասիրությունը: ՀՀ ԳԱԱ-ի և ԳԴՀ գիտությունների ակադեմիաների միջև կնքված երկկողմանի համաձայնագրով 1976-1980 թթ. ավարտված աշխատանքի արդյունքներն արժանացել են երկու ակադեմիաների բարձր գնահատականին: ԳԴՀ կենտրոնական տնտեսագիտության ինստիտուտի աշխատակիցների և Վ. Խոջաբեկյանի հետ համատեղ ավարտված գիտական ուսումնասիրությունը` «Ժողովրդագրության հիմնախնդիրները և աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրությունը» վերտառությամբ, 1983 թ. հրատարակվել է ռուսերեն: 1984 թ. այն արժանացել է ԽՍՀՄ գիտատնտեսագիտական վարչության նախագահության համամիութենական մրցանակաբաշխության դիպլոմին: Խոջաբեկյանի հեղինակած բաժինը 1983 թ. առանձին գրքով լույս է տեսել Բեռլինում` գերմաներեն: Նկատենք և այն, որ Վ. Ե. Խոջաբեկյանի գիտահետազոտական աշխատանքի արդյունքները հաճախ են եղել ՀՀ ԳԱԱ նախագահության ուշադրության կենտրոնում: Նրա ուսումնասիրությունների արդյունքները և եզրահանգումները, երաշխավորագրերը, հանձնարարականներն ու հիմնավորումները ներկայացվել են ԳԱԱ տարեկան ժողովում (1987 թ.), քննարկվել են ԳԱԱ նախագահության նիստերում (1969թ., 1987 թ., 1994թ., 1999 թ.,2001 թ. և այլն), բազմիցս` հասարակագիտական, պատմության և տնտեսագիտության, հետագայում հումանիտար բաժանմունքների տարեկան ժողովներում… Վ. Խոջաբեկյանը արդյունավետ գիտահետազոտական աշխատանքներ կատարելու համար 1973 և 1978 թթ. արժանացել է ՀՀ ԳԱԱ «Պատվոգրի», 1979 թ. զետեղվել է Հայաստանի Հանրագիտարանի 5-րդ և 1995 թ. Հայաստանի համառոտ հանրագիտարանի 2-րդ հատորներում, 2000 թ. Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի բառարանում: 1999 և 2006 թթ. Ամերիկյան կեսագրական ինստիտուտի կողմից նա արժանացել է «Տարվա մարդ» կոչմանը: Ծավալուն է նրա գիտակազմակերպչական աշխատանքների շրջանակը: Մոտ կես դար նա դասախոսել է հանրապետության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, իր գիտելիքներն անմնացորդ հաղորդել է իր սաներին: Միշտ նրա ուշադրության կենտրոնում է եղել կադրերի պատրաստման ու վերապատրաստման կարևոր գործը: Նրա գիտական ղեկավարությամբ թեկնածուական ատենախոսություններ են պաշտպանել բազում ասպիրանտներ ու գիտաշխատողներ: Հրատարակած աշխատություններն այսօր դասագրքային արժեք ունեն բուհական, հետբուհական և լրացուցիչ մասնագիտական ուսումնական ոլորտներում: Ակադեմիկոս Վ. Խոջաբեկյանն իր բեղմնավոր գործունեության արդյունքում ստեղծել է հանրապետության ժողովրդագրության և աշխատանքային ռեսուրսների գիտական ուղղություն և դպրոց: Այսօր նա իրավամբ հանրապետության տնտեսական ժողովրդագրության հիմնադիրն է և շարունակում է դրա գիտական ղեկավարումը: Երկար տարիներ Վ. Խոջաբեկյանը եղել է ՀՀ ԳԱԱ պատմության և տնտեսագիտության բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտողարի տեղակալը, բաժանմունքի բյուրոյի անդամ, ներկայումս հումանիտար գիտությունների բաժանմունքի բյուրոյի անդամ է, փիլիսոփայության, տնտեսագիտության և իրավագիտության պրոբլեմային գիտական, Հայկական Հանրագիտարանի տնտեսագիտական , ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի գիտական, Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի ատենախոսության պաշտպանության մասնագիտական խորհուրդների նախագահն է, Հայկական հանրագիտարանի գիտախմբագրական, տարբեր ամսագրերի խմբագրական խորհուրդների, այդ թվում` «Պրոբլեմի տեորիի ի պրակտիկի ուպրավլենիա» միջազգային ամսագրի` ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտի կողմից ներկայացուցիչ-անդամը և այլն: Այդ և ՌԴ ԳԱ «Օբշեստվո ի էկոնոմիկա» միջազգային ամսագրում, ինչպես նաև Հայկական հանրագիտարանի բազմաթիվ հատորներում և հայկական ամսագրերում հեղինակել է հարյուրավոր արդիական արժեքավոր հոդվածներ: Վ. Խոջաբեկյանը այն գիտնականներից է, որոնց ուսումնասիրությունների արդյունքներրը արժանացել են երկրի ղեկավարների ուշադրությանը` լիովին կիսելով հանրապետության բնակչության զբաղվածության հիմնահարցի հետ կապված մտահոգությունը, շնորհակալության արժանանալով (1997 թ. և 1998 թ.) ակտիվ դիրքորոշման և գործարար առաջարկությունների համար: Ճիշտ այդպես, իր ժամանակին աշխատությունների գործնական նշանակության համար իրենց շնորհակալական խոսքն են հղել նաև Հայաստանի կուսկենտկոմը, Նախարարների խորհուրդը, Պետպլանը, Երևանի քաղկոմը: Վ. Խոջաբեկյանն իր ողջ գործունեության ընծացքում աչքի է ընկել սկզբունքայնությամբ, գիտական բարեխղճությամբ, աշխատասիրությամբ ու պարտաճանաչությամբ: Նա իր հայրենանվեր ստեղծագործական ողջ գործունեությունը նվիրաբերել է ի շահ տնտեսագիտության, ի շահ հայրենիքի: Ահա թե ինչու «Գիտության բնագավառում ձեռք բերած ակնառու նվաճումների համար» 2003 թ. պարգևատրվել է Մովսես Խորենացու անվան մեդալով, իսկ տարիներ առաջ` շքանշաններով, ԽՍՀՄ պետպլանի նախագահության և համամիութենական «Գիտելիք» ընկերության վարչության պատվոգրերով:

Աշխատավարձի ժամանակակից բուրժուական տեսությունների ռեակցիոն էությունը /Ն. Թովմասյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1955.- 159 էջ:

Աշխատավարձի ժամանակակից բուրժուական տեսությունների ռեակցիոն էությունը /Ն. Թովմասյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1955.- 159 էջ:


Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման ռեզերվները Երևանի ձեռնարկություններում /Վ. Խոջաբեկյան, Ս. Թամազյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1957.- 108 էջ:

ՍՍՌՄ արդյունաբերության էկոնոմիկա: Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան /Դասագիրք.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1957.- 556 էջ:

Հակասությունները իմպերիալիստական երկրների միջև ժամանակակից էտապում /Ս. Քոչարյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1957.- 152 էջ:


Կապիտալիզմի հիմնական հակասությունը և նրա վերացումը ՍՍՌՄ-ում /Ս. Բադալյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1958.- 79 էջ:

Ռիթմիկ աշխատանքի դերը արտադրության մեջ //Լենինյան ուղիով.- 1958.- № 1.- էջ 47-56 :


Ուրվագծեր հայ տնտեսագիտական մտքի պատմության: (XVIII դարի վերջերից XIX դարի 90-ական թվականները) /Խ. Գուլանյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1959.- 563 էջ:

Հավելյալ արժեքի թեորիան Մարքսի տնտեսական ուսմունքի անկյունաքարն է /Ն. Թովմասյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1959.- 136 էջ:


Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման մասին: Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան //Ագիտատորի բլոկնոտ.- 1960.- № 10.- էջ 13-22:

Սոցիալիստական սեփականության ձևերի զարգացման մասին /Ս. Բադալյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1960.- 71 էջ:

Հայաստանի տնտեսական զարգացման պատմություն: (Հնագույն ժամանակներից մինչև XVII դարի վերջը) /Հ. Թումանյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1960.- 344 էջ:

Աշխօրից դեպի դրամական վարձատրություն /Ն. Մանասերյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1960.- 77 էջ:

Մարքսիզմ-լենինիզմի հիմունքները.- Եր., 1960.- էջ 257-368:


Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացումը առատության ուղին է.- Եր.։ Հայպետհրատ.- 1961.- 57 էջ:

Մարքսիստական տնտեսագիտական մտքի տարածումը հայ իրականության մեջ (1890-1920) /Խ. Գուլանյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1961.- 456 էջ:

ՍՍՌՄ տնտեսական և առևտրական կապերը տնտեսապես թույլ զարգացած երկրների հետ /Պ. Ոսկերչյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայպետհրատ., 1961.- 120 էջ:


Աշխատօրվա օգտագործման ռեզերվները: Ներարտադրական ռեզերվները Ձերժինսկու անվան հաստոցաշինական գործարանում /Վ. Խոջաբեկյան, Վ. Գրիգորյան, Ս. Բաբայան, Ա. Աղաբաբյան.- Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1962.- էջ 27-47:

Ձերժինսկու անվան հաստոցաշինական գործարանի ներարտադրական ռեզերվները.- Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1962.- էջ 79-90:

Մեքենաշինական ձեռնարկություններում ռիթմիկ աշխատանքի կազմակերպման հարցերը //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1962.- № 3.- էջ 33-41:

Ներարտադրական ռեզերվները Երևանի ավտոպահեստամասերի գործարանում: Վ. Խոջաբեկյան, Վ. Գրիգորյան //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1962.- № 5.- էջ 38-47:

Ներարտադրական ռեզերվները մեքենաշինության մեջ /(Հայկական ԽՍՀ Մեքենաշինական ձեռնարկությունների օրինակով).- Եր.։ Հայպետհրատ.- 1962.- 212 էջ:


Մարքսիզմ-լենինիզմի հիմունքները: Ուսումնական ձեռնարկ։ 2-րդ հրատ. /Թարգմ. Վ. Խոջաբեկյան․- Եր.։ Հայպետհրատ.- 1963.- 930 էջ:


Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1965.- № 4.- էջ 87-91:

В институте экономики Академии Наук Армянской ССР //Вопросы экономики.- 1965.- № 6.- С. 149-150.


Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման ռեզերվների հարցի շուրջ: Վ. Խոջաբեկյան, Լ. Հակոբյան //Լենինյան ուղիով.- 1966.- № 10.- էջ 57-62:

Նյութական շահագրգռվածությունը կոմունիզմի կառուցման ժամանակաշրջանում /Մ. Քոթանյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ Հայաստան, 1966.- 122 էջ:

Пути повышения занятости в общественном производстве Арм. ССР //В сб.: "Тезисы докладов научной сессии, посвященной развитию общественного производства и использованию трудовых ресурсов".- Баку.- Изд-во АН Аз.ССР, 1966.- С. 40-43.


Գիտությունների ակադեմիայի տնտեսագիտության ինստիտուտում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1967.- № 2.- էջ 80-87:

Տեխնիկական մտավորականության ձևավորումը Սովետական Հայաստանում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1967.- № 6.- էջ 79-84:


Հայաստանի ժողովրդական տնտեսությունը և հայ տնտեսագիտական միտքը XX դարի սկզբին /Մ. Ադոնց; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1968.- 496 էջ:

Սովետական Հայաստանի արդյունաբերության զարգացմանը նվիրված ուսումնասիրություն: [Պ. Ոսկերչյանի «Հայաստանի արդյունաբերությունը 1920-1940թթ.» աշխատության մասին]: Վ. Խոջաբեկյան, Գ. Խաչատրյան //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1968.- № 1.- էջ 82-90:

Занятость и пути ее повышения в малых городах АрмССР //В сб. "Материалы Всесоюзной научной конференции по проблемам народонаселения Закавказья".- Ер., 1968.- С. 182-185.

Расширенное воспроизводство населения и использование трудовых ресурсов Арм. ССР в 1966-1985гг //В трех томах: М.: Изд-во ЦЭМИ АН СССР, 1968. Т. I; 1968.- Гл. 1.- С. 6-78, Гл. 2.- С. 78-91; Т. II.- 1968.- Гл. 3.- С. 91-123; 1968.- Т. III.- [Приложение].- С. 281-377.

Экономика: В. Ходжабекян, Г. Аллахвердян, Э. Тер-Акопян //В кн.: "Академия наук Арм. ССР за 25 лет".- Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1968.- С. 391-408.


Բնակչության և աշխատանքային ռեսուրսների աճը Հայաստանում //Հայրենիքի ձայն.- 1969.- 26 մարտի.- էջ 2-3:

Փոքր քաղաքներում աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման հարցի շուրջ //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1969.- № 3.- էջ 3-11:


Աշխատուժի վերարտադրությունը //Սոցիալիստական վերարտադրության լենինյան ուսմունքը.- Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ.- 1970.- էջ 209-279:

Արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքի կատարելագործումը: Սոցիալիստական վերարտադրության լենինյան ուսմունքը.- Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1970.- էջ 123-177:

Լենինյան պատգամների իրականացումը Հայաստանում /Վ. Խոջաբեկյան, Լ. Անանյան.- Եր.։ Հայաստան.- 1970.- 89 էջ:

Հայաստանի արդյունաբերությունը 50 ամյակի շեմին //Հայրենիքի ձայն.- 1970.- 11 նոյեմբ.- էջ 2-3:

Հայաստանի բնակչությունը 50 տարում //Պատմա-բանասիր. հանդես ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1970.- № 12.- էջ 223-228:

Հայաստանի բնակդչության սոցիալական կազմը //Հայրենիքի ձայն.- 1970.- 26 11 նոյեմբ.- էջ 10-11:

Հանրապետության բարգավաճման հիմքը //Լենինյան ուղիով.- 1970.- № 11.- էջ 57-64:

Որակյալ աշխատուժի վերարտադրությունը ՍՍՀՄ-ում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1970.- № 3.- էջ 13-22:

Տնտեսագիտական մտքի զարգացումը սովետական իշխանության տարիներին //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1970.- № 11.- էջ 66-78; № 12.- էջ 9-19:


Բնակչության զբաղվածությունը հանրապետությունում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1972.- № 6.– էջ 40-50:

Բնակչության զբաղվածությունը Հայկական ՍՍՀ-ում X հնգամյակում //Հայրենիքի ձայն.- 1972.- 1 մայիսի.- էջ 2-3:

ՀՍՍՀ բնակչությունը երեկ, այսօր և վաղը //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1972.- № 12.- էջ 43-58:


Տնտեսագիտություն: Վ. Խոջաբեկյան, Ն. Թովմասյան, Մ. Գրիգորյան /«Գիտությունը Հայաստանում 50 տարում» ժողովածուում.- Եր., 1973.- 952 էջ:

Проблемы занятости в домашнем хозяйстве //В сб.: "Материалы Всесоюзной научной конференции по методологическим проблемам изучения народонаселения в социалистическом обществе".- Киев.: Изд-во АН УССР, 1973.- С. 176-177.


Աշխատանքային ռեսուրսները և դրանց օգտագործումը //Հայաստանի արդյունաբերություն.- 1974.- № 7.- էջ 44-46:

Գիտատեխնիկական առաջընթացը և որակյալ աշխատուժի վերարտադրությունը //Լենինյան ուղիով.- 1974.- № 12.- էջ 13-20:

Ինտեգրացման պրոբլեմները տնտեսագետների չորրորդ համաժողովում: Վ. Խոջաբեկյան, Յու. Մաթևոսով //Սովետ. Հայաստան.- 1974.- 14 նոյեմբ.- էջ 3:


ՀՍՍՀ արդյունաբերության ներարտադրական ռեզերվների օգտագործման մի քանի հարցեր //Լենինյան ուղիով.- 1975.- № 11.- էջ 62-70:


Աշխատանքային ռեսուրսների սոցիալ-տնտեսական բովանդակության մասին //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1976.- № 1.- էջ 54-62:

Աշխատանքային ռեսուրսները և նրանց օգտագործումը: Հայկական ՍՍՀ աշխատանքային ռեսուրսները //Ինֆորմացիոն տեղեկագիր.- 1976.- էջ 3-16:

Արտադրության ռիթմ //Հայկ. սովետ. հանրագիտարան.- Եր.- 1976.- Հ. 2.- էջ 130-131:

Արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքը //Հայկական սովետ. հանրագիտարան.- Եր.- 1976.- Հ. 2.- էջ 14-15:

Արդյունաբերություն //Հայկ. Սովետ. հանրագիտարան.- 1976.- Հ. 2.- էջ 15-17:

Գիտատեխնիկական առաջընթացը և բնական ռեսուրսների օգտագործումը /Ա. Առաքելյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ «Գիտելիք», 1976.- 32 էջ:

Բարձր տեմպերի նախադրյալները //Լենինյան ուղիով.- 1976.- № 5.- էջ 33-38:

Բնակչության աքսելերացման հարցի շուրջ //Հայաստանի առողջապահություն.- 1976.- № 3.- էջ 32-35:

Բնակչության զբաղվածությունը Հայկական ՍՍՀ -ում 10-րդ հնգամյակում: Հայրենիքի ձայն.- 1976.- 10 մարտի.- էջ 2, 7:

Դեմոգրաֆիական իրավիճակը և մասնագիտական պատրաստման հարցերը //Սովետ. Հայաստան.- 1976.- 18 փետր.- էջ 3:

Դեմոգրաֆիական քաղաքականության մի քանի հարցեր //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1976.- № 10.- էջ 10-17:

Զբաղվածության կրճատման տենդենցը ՀՍՍՀ գյուղատատեսության մեջ //Լենինյան ուղիով.- 1976.- № 9.- էջ 22-34:

Լրիվ և ռացիոնալ զբաղվածության հարցի շուրջ //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1976.- № 6.- էջ 39-49:

Հայկական ՍՍՀ բնակչությունը և աշխատանքային ռեսուրսների վերարտադրության արդի պրոբլեմները: Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1976.- 347 էջ:

Население Армении в 2000 году //Коммунист.- 1976.- 19 марта.- С. 2.


Աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացումը Հայկական ՍՍՀ-ում 10-րդ հնգամյակում //Ագիտատոր և պրոպագանդիստ.- 1977.- № 13.- էջ 25-29:

Աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման ուղիները Հայաստանում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1977.- № 5.- էջ 40-51:

Արդյունաբերության մեջ աշխատանքային ուժի շարժման մասին //Հայաստանի արդյունաբերություն.- 1977.- № 1.- էջ 58-60:

Ավելի արդյունավետ օգտագործել աշխատանքային ռեսուրսները //Հայաստանի արդյունաբերություն.- 1977.- № 6.- էջ 61-64:

Բնակչութչյան աճի հեռանկարները //Ագիտատոր և պրոպագանդիստ.- 1977.- № 6.- էջ 43-47:

Բնակչության բարեկեցության բարձրացման կարևորագույն պայմանը //Լենինյան ուղիով.- 1977.- № 8.- էջ 54-58:

Народонаселение, старость или молодость? //Коммунист.- 1977.- 16 марта.- С. 4.

Население Арм. ССР: Сб. статей ,,Население союзных республик" //Под ред. член-корр. АН СССР Т. В. Рябушкина.- М.: Изд-во "Статистика", 1977.- С. 263-283.

Пути повышения эффективности использования трудовых ресурсов Арм. ССР: [Научный доклад на научно-практической конференции ЦК КП Армении] //Промышленность Армении.- 1977.- № 6.- С. 61-64.

Трудовые ресурсы и их использование //В докладной записке: "О важнейших направлениях социально-экономического развития Арм. ССР до 1990г.".- Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1977.- С. 35-85.- [Представлена в Совете Министров и Госплан республики].- Использована при разработке планов XI пятилетки и на долгосрочную перспективу.


Անձնական օժանդական տեսությունը արդի փուլում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1978.- № 2.- էջ 44-50:

Հայաստանի բնակչությունը 150 տարում //Ագիտատոր և պրոպագանդիստ.- 1978.- № 17.- էջ 11-15:

Մեծ վերափոխումների ուղիով //Լենինյան ուղիով.- 1978.- № 10.- էջ 50-57:

Սովետական Հայաստանի բնակչությունը երեք միլիոն է //Հայրենիքի ձայն.- 1978.- 13 դեկտ.- էջ 2, 6:

Воспроизводство трудовых ресурсов и пути их эффективного использования (на примере Арм. ССР) //Тезисы научного доклада на советско-индийском симпозиуме "Региональное развитие в системе государственного планирования".- Тбилиси, Баку, 1978.- С. 117-121.

К вопросу рождаемости и демографической политики //[Доклад на Всесоюзной научно-практической конференции "Проблемы воспроизводства населения и трудовых ресурсов СССР"].- М., 1978.- секция 1.- С. 47-61.

Особенности воспроизводства и эффективность использования трудовых ресурсов региона: Пути повышения эффективности трудовых ресурсов Армянской ССР //Доклад на всесоюзной научно-практической конференции.- М., 1978.- секция 6.- С. 181-191.


Ա. Ա. Առաքելյան: (Ծննդյան 70-ամյակի առթիվ) //Պատմա-բանասիր. հանդես ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1979.- № 2.- էջ 247-250:

Անձնական օժանդակ տնտեսությունը սոցիալիզմի տնտեսական կատեգորիա //Սովետ. Հայաստան.- 1979.- 18 ապր.- էջ 3-4:

Անվանի գիտնականը, մանկավարժը: (Հայկական ՍՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Ա. Ա. Առաքելյանի ծննդյան 70- ամյակի առթիվ) //Սովետ. Հայաստան.- 1979.- 28 ապրիլի.- էջ 4:

Հայաստանի բնակչությունը և նրա զբաղվածությունը (1828-1978թթ.).- Եր.։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1979.- 394 էջ:

Հայկական ՍՍՀ-ում աշխատանքային ռեսուրսների զբաղվածության սոցիալ-տնտեսական պրոբլեմներն արդի փուլում //Ագիտատոր և պրոպագանդիստ.- 1979.- № 12.- էջ 25-29; № 13.- էջ 34-39:


Սոցիալ-տնտեսական միտքը բոլշևիկյան հայ պարբերական մամուլում (Ակունքներից մինչև 1917թ.) /Հ. Կարապետյան; Խմբ.` Վ. Խոջաբեկյան.- Եր.։ ԵՊՀ հրատ., 1980.- 340 էջ:

Սովետական Հայաստանի բնակչությունը 60 տարում //Պատմա-բանասիր. հանդես ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1980.- № 3.- էջ 19-27:


Անհրաժեշտ է ավելի բարձր տեմպ //Երեկոյան Երևան.- 1981.- 15 հունվ.- էջ 3:

Ժողովրդագրական քաղաքականությունը ՍՍՀՄ-ում //Սովետ. Հայաստան.- 1981.- 15 փետր.- էջ 3:

Հայկական ՍՍՀ տնտեսական և սոցիալական զարգացումը տասնմեկերորդ հնգամյակում //Պատմա-բանասիր. հանդես ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1981.- № 1.- էջ 3-15:

Մարդահամարները //Հայկ. սովետ. հանրագիտարան.- Եր., 1981.- Հ. 7.- էջ 306-307:

Մեքենաշինություն //Հայկ. Սովետ. հանրագիտարան.- Եր., 1981.- Հ. 7.- էջ 503-504:

Льготы матерям //Известия.- 1981.- 10 апр.- С. 2.


Հայկական ՍՍՀ արդյունաբերությունը ՍՍՀՄ կազմավորման 60 տարիների ընթացքում //Պատմա-բանասիր. հանդես ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1982.- № 4.- էջ 8-19:

Индустриальное развитие Армении в условиях зрелого социализма: В. Ходжабекян, К. Худавердян //Сб. статей.- Изд-во АН Арм. ССР, 1982:


Վերածնված ժողովրդի անշեղ աճը: Լենինյան ուղիով.- 1983.- № 1.- էջ 40-47:

Демографические аспекты социалистического развития //Сб.: "Вопросы совершенствования политики народонаселения в условиях интенсификации общественного производства".- Киев, 1983.- С. 215-219.

Демографические проблемы и воспроизводство трудовых ресурсов /В. Ходжабекян, Ю. Вазе, Р. Шефер.- Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1983.- 279с.

Комплексная программа НТП СССР на 1986-2005гг. //(Комплексная программа НТП Арм. ССР).- М.: Изд-во АН СССР, 1983.- С. 382-396.

Bevolkerungswachstum und Arbeittskrafteressourcen in der Armenischen SSR /Akademie-Verlag-Berlin.- 1983.- 77 p.


Ականավոր տնտեսագետ-գիտնականը, մանկավարժն ու հասարակական գործիչը։ (Ա. Առաքելյանի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ) //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1984.- № 4.- էջ 70-72:

Աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հարցի շուրջ //Լենինյան ուղիով.- 1984.- № 8.- էջ 17-24:

ՀՍՍՀ բնակչության ուրբանիզացիան և էկոլոգիական պայմանների բարելավման մի քանի հարցեր //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1984.- № 12.- էջ 3-14:

Актуальные проблемы демографической политики //Вестник общественных наук АН Арм. ССР.- 1984.- 10.- С. 3-15.

Генезис и сущность национальной экономики /А. Карапетян; Ред. В. Ходжабекян.- Ер., 1984.– 176 с.

Региональные проблемы улучшения использования трудовых ресурсов Арм. ССР //Доклады на Всесоюзной научно-практической конференции по проблемам "Улучшение использования трудовых ресурсов в трудообеспеченных районах" в г. Ташкенте.- М., 1984.- С. 37-43.

Экономическая наука: В. Ходжабекян, Н. Товмасян //В. сб.: "Достижения науки в Советской Армении (1920-1980).- Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1984.- С. 228-238.- То же на арм. яз.


Հայկական ԽՍՀ բնակչությունը //Հայկ. Սովետ. հանրագիտարան.- Եր., 1985:

Воспроизводство трудовых ресурсов //"Проблемы воспроизводства в условиях научно-технического прогресса".- Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1985.- С. 45-93.

Проблемы воспроизводства в условиях научно-технического прогресса.- Ер.: Изд-во АН Арм. ССР, 1985.- 300 с.

Современные проблемы воспроизводства трудовых ресурсов региона: В. Ходжабекян, Г. Авагян, Н. Манасерян //В сб.: "Проблемы социально-экономического развития горных районов".- Ер.: "Луйс", 1985.- С. 1- 25.


Ինտենսիվ զարգացման մի քանի հարցեր //Սովետ. Հայաստան.- 1986.- 6 ապրիլի.- էջ 2:

Ուրբանիզացիոն պրոցեսների ազդեցությունը Հայկական ՍՍՀ բնակչության բնական շարժի վրա: Վ. Խոջաբեկյան, Բ. Ասատրյան //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1986.- № 7.- էջ 19-27:

Комплексная программа научно-технического прогресса СССР на 1991-2010 гг. (по пятилеткам) //Комплексная программа научно-технического прогресса Арм. ССР.- М.: Изд-во АН СССР, 1986.- С. 28-29.

Перспективы рационального использования трудовых ресурсов в условиях индустриального развития Арм.ССР: Интенсификация общественного производства и экономического соревнования двух систем //Сборник научных трудов Ин-та МЭиМО АН СССР.- М., 1986.- С. 105-114.

Сборник материалов международного семинара.- М.: Изд-во АН СССР, 1986.


Արդյունավետ օգտագործել աշխատանքային պոտենցիալը //Երեկոյան Երևան.- 1987.- 30 հոկտ.- էջ 1-2:

Բնակչությունը: Վ. Խոջաբեկյան, Գ. Ավագյան: Հայկ. Սովետ. հանրագիտարան: //Սովետ. Հայաստան.- Եր., 1987.- էջ 23-27:

Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացումը. Մեծ Հոկտեմբերի 70-ամյակի շեմին //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1987.- № 11.- էջ 3-17:

Տնտեսագիտություն: Վ. Խոջաբեկյան, Ն. Թովմասյան //Հայկ.Սովետ. հանրագիտարան //Սովետ. Հայաստան.- Եր., 1987.- էջ 338-342:

Вопросы совершенствования демографической политики в условиях интенсификации общественного производства: В. Ходжабекян, Б. Асатрян //Тезисы докладов "Демографические аспекты ускорения социально-экономического развития".- Киев, 1987.- Ч. 4.- С. 114-116.

Индивидуальная трудовая деятельность как экономическая категория: Трудовой потенциал советского общества: В. Ходжабекян, А. Ходжабекян //Сб. ст. ИЭ АН СССР.- М., 1987.- С. 112-116.


Ակտիվացման գործոն: Վ. Խոջաբեկյան, Ա. Խոջաբեկյան //Սովետ. հայաստան.- 1988.- 6 ապր.- էջ 3-4:

Անհատական աշխատանքային գործունեության արդի պրոբլեմները: Վ. Խոջաբեկյան, Ա. Խոջաբեկյան //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1988.- № 6.- էջ 3-9:

Անձնական օժանդակ տնտեսությունը սոցիալիզմի կատեգորիա է //Լենինյան ուղիով.- 1988.- № 4.- էջ 47-53:

Աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման հարցեր //Լենինյան ուղիով.- 1988.- № 4.- էջ 30-36:

Բնաշխարհիկ ժողովրդի ոդիսականը: (Նախիջևանի հայության պատմությունից): Վ. Խոջաբեկյան, Բ. Ասատրյան //Երեկոյան Երևան.-1988.- 31 հոկտ.- էջ 3-4:

Թեև վերքը կսպիանա, բայց ցավը հարատև է: Երեկոյան Երևան.- 1988.- 16 դեկտ.- էջ 3-4:

Լեռնային Ղարաբաղի բնակչությունը //Հայրենիքի ձայն.- 1988.- 6 մայիսի.- էջ 6-7:

ՀՍՍՀ բնակչության մահացությունը և նրա ռեգիոնալ առանձնահատկությունները: Վ. Խոջաբեկյան, Վ. Թովմասյան //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՍՍՀ ԳԱ.- 1988.- № 11.- էջ 3-15:

Ճշմարտությունը բացարձակ է //Երեկոյան Երևան.- 1988.- 18 նոյեմբ.- էջ 3-4:

Նախիջևանի հայության պատմությունից: Վ. Խոջաբեկյան, Բ. Ասատրյան //Սովետ. մանկավարժ.- 1988.- № 10.- էջ 37-45:

Վերակառուցում, դեմոկրատիա, հրապարակայնություն //Կուսակցական խոսք.- 1988.- № 12.- էջ 11-20:

Индивидуальная трудовая деятельность как экономическая категория: В. Ходжабекян, А. Ходжабекян //Институт экономики АН СССР.- М., 1988.- С. 217-227.

Из истории армянского населения Нахичевана: В. Ходжабекян, Б. Асатрян //Вестник общественных наук.- 1988.- № 6.- С. 18-27.

Нагорный Карабах (историческая справка).- Ер.: Изд-во АН АрмССР, 1988.– 94 с.

Население и трудовые ресурсы: В. Ходжабекян, Б. Асатрян, А. Аракелян, М. Петросян //"Комплексная программа НТБ в СССР на 1988-2005гг.".- М.: Изд-во АН СССР; Госкомитет по науке и технике, 1988.- С. 382-396.

Прогнозирование социально-экономического развития и демографических процессов в условиях ускорения НТП /[Всесоюзная научная конференция].- М.- 1988.- 55 с.- (Ереван, 1988.- 25-27 мая):

Рационально использовать рабочую силу //Ленинян угиов.- 1988.- № 4.- С. 30-37.

Sceintific and technological progress and the effective use of regional labour resources: a case study of Armenian SSR //Regional development and planing in India and Soviet Union.- New Delhi, 1988.- P. 359-369.


Ագրարային քաղաքականությունը և գյուղական բնակչության տեղաշարժերը.- Եր.։ «Գիտելիք» ը-թյուն, 1989.- 1-47 էջ:

Աղետ և մտահոգություն.- Եր.։ Հայաստան, 1989.- 96 էջ:

Ապավինենք ինքներս մեզ //Կուսակցական խոսք.- 1989.- № 16.- էջ 26-32:

Արտագնացության իրական դեմքը //Երեկոյան Երևան.- 1989.- 22 հունիսի.- էջ 3-4:

Բռնագաղթ և արտագաղթ //Երեկոյան Երևան.- 1989.- 28 սեպտ.- էջ 3-4:

Գյուղական բնակչության տեղաշարժերը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման տարբեր փուլերում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1989.- № 3.- էջ 15-24; № 4.- էջ 16-25:

Տնտեսագիտական մտքի պատմության ուրվագծեր: Վ. Խոջաբեկյան, Ն. Թովմասյան, Հ. Թամրազյան և ուրիշ.//Հայաստանի ժող. տնտ.- 1989.- № 8.- էջ 71-75:

Ժողովրդագրական քաղաքականության հետևանքները Ադրբեջանում //Հայաստանի ժողովրդական տնտեսություն.- 1989.- № 12.- էջ 26-36:

Խուսափել ճակատագրական սխալներից //Երեկոյան Երևան.- 1989.- 16 հունվ.- էջ 3; 17 հունվ.- էջ 3:

Կիրառել ակտիվ ժողովրդագրական քաղաքականություն //Խորհրդ. մանկավարժ.- 1989.- № 9.- էջ 10-22:

Հողը մեր հանապազօրյա: Երեկոյան Երևան.- 1989.- 6 հուլիսի.- էջ 3-4:

ՀՍՍՀ բնակչության աճը վերջին տասնամյակներում //Պատմա-բանասիր. հանդես.- 1989.- № 4.- էջ 10-21:

Մայրության ֆոնդը աղետի գոտում //Երեկոյան Երևան.- 1989.- 5 ապր.- էջ 3-4:

Где ты нужен больше, строитель? //Промышленность, строительство и архитектура Армении.- 1989.- № 8.- C. 21-24.

Комплексная программа НТП СССР на 1991-2010гг. раздел АрмССР //В. Ходжабекян, А. Аракелян, М. Котанян.- М.: Изд.: АН СССР, 1989.– 99 с.

Личное подсобное хозяйство-экономическая категория социализма //Ленинян угиов.- 1989.- № 8.- С. 48-54.

Региональные проблемы научно-технического прогресса СССР //Армянская ССР.- М., 1989.- С. 576-585.

Последствия землетрясения и возрождение Армении //Доклад по теме Возрождение Армении.- М., 1989.- 26 с.


Աշխատանքային ռեսուրսներ //Հայկական համառոտ հանրագիտհարան.- Եր., 1990.- Հ. 1.- էջ 228-229:

Բորսա աշխատանքի //Հայկական համառոտ հանրագիտարան.- Եր., 1990.- Հ. 1.- էջ 562-563:

Ժողովրդագրական քաղաքականության հետևանքները Ադրբեջանում //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1990.- № 1.- էջ 42-52:

Կեղծում են Ադրբեջանից ընտրված ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորները //Հայաստանի ժող. տնտ.- 1990.- № 11.- էջ 44-60:

Հանդիպում Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայում։ [Վ. Խոջաբեկյանի ելույթը] //Միտք.- 1990.- 15 նոյեմբ.- № 2:

ՀՀ ԳԱԱ, 1989թ. գիտական և գիտակազմակերպչական գործունեության հիմնական արդյունքները։ ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտ: Հայկական ԽՍՀ և նրա առանձին ռեգիոնների բնակչության թվի և կազմի փոփոխության միտումները և հեռանկարները //Հաշվետվություն.- Եր.- 1990.- էջ 84-85:

Ո՞վ կօգնի քաղաքին կամ ժողովրդագրական բում //Հայաստանի արդյունաբերություն, ճարտարապետություն և շինարարություն.- 1990.- № 6.- էջ 43-45:

Ցեղասպանությունը Ադրբեջանում /(ժողովրդագրական նկատառումներ).- Հայաստան, 1990.- 5, 6 նոյեմբ.- էջ 3:

Ցեղասպանություն աշխարհի անտարբեր աչքերի առջև //Քաղաքական զրուցակից.- 1990.- № 16.- էջ 24-28; № 17.- էջ 22-25:

Քաղաքաշինության ազգային դեմքը //Երեկոյան Երևան.- 1990.- 17 մարտի.- էջ 2-3:

Демографические аспекты урбанизации в Армянской ССР /В. Ходжабекян, Б. Асатрян.- Ер.: Изд-во. АН Армянской ССР, 1990.- 187 с.

Как жить дальше? //Голос Армении.- 1990.- 1 ноября.- С. 2.

Концепции экономического и социального развития Армянской ССР на долгосрочную перспективу //ИЭ АН РА.- 1990.- С. 13-16.

С ног на голову пытаются поставить факты народные депутаты СССР от Азербайджана //Голос Армении.- 1990.- 24 окт.- С. 3.


Անկախություն //Վ. Խոջաբեկյան, Ա. Խոջաբեկյան.- Հայաստան, 1991.- 13 սեպտ.- էջ 1:

Անկախության գործընթացի ապագան.- Հայաստան.- 1991.- 8 դեկտ.- էջ 2:

Աշխատանքային ռեսուրսների կառավարման պրոբլեմները Հայաստանում: Վ. Խոջաբեկյան, Վ. Թովմասյան //Էկոնոմիկա.- 1991.- № 8.- էջ 16-25:

Արցախը փորձության ժամին.- Եր.։ Հայաստան, 1991.- 254 էջ:

Արցախը փորձության ժամին. անհատի պաշտամունքի հետևանքները //Մանկավարժ.- 1991.- № 2.- էջ 60-68; № 3.- էջ 67-79:

Զարմանալի, շատ զարմանալի ժողովրդագրական օրինաչափություններ.- Հայաստան, 1991.- 21 նոյեմբ.- էջ 3:

Ով պետք է ափսոսանք և ներողություն հայտնի //Ավանգարդ.- 1991.- 30 հոկտ.- էջ 2, 4:

Սոցիալ-տնտեսական զարգացման իրավիճակը ԼՂԻՄ-ում //Մանկավարժ.- 1991.- № 4.- էջ 50-64:

Землетрясение и население республики //Голос Армении.- 1991.- 13 дект.- С. 3.

Проблемы социально-экономического и демографического развития НКАО //Вестник общественных наук.- Е.- 1991.- № 1.- С. 20-31.


Աշխատանքային ռեսուրսները: Վ. Խոջաբեկյան, Մ. Քոթանյան, Գ. Խանիկյան, Թ. Թորոսյան //Հայաստանի արտաքին տնտեսական զարգացման նախադրյալները.- Եր., 1992.- էջ 16-19:

Աշխատանքային ռեսուրսներ և դրանց վերարտադրությունը //Էկոնոմիկա.- 1992.- № 11-12.- էջ 68-76:

Հայաստանի ռեսուրսային ներուժի բնութագիրը օտարերկրյա կապիտալի գործադրման տեսանկյունից /Հայաստանի արտաքին տնտեսական կապերի զարգացման նախադրյալները.- Եր.- 1992.- 48 էջ:

Մեզ զինվորներ միշտ էլ անհրաժեշտ են //Ազգ.- 1992.- 4 հուլիսի.- էջ 3:

Трудовые ресурсы: Характеристика ресурсного потенциала Армении в ракурсе приложения иностранного капитала: Предпосылки развития внешнеэкономических связей Армении: В. Ходжабекян, М. Котанян, Г. Ханикян, Т. Торосян //Информационно справочный сборник.- Ер., 1992.- C. 16-19.

National resources of Armenia: Their potential and foreign capital investment feasibility: The premise for the development of foreign Economist Relation of Republic of Armenia: V. Khojabekyan, M. Kotanyan, G. Khanikyan, T. Torosyan //Economist.- Yerevan, 1992.- P. 15-18.


Ակտիվացնել աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը շուկայական հարաբերություններին անցնելու պայմաններում //Էկոնոմիկա.- 1993.- № 9-10.- էջ 3-10:

Աշխատանքային ռեսուրսները և դրանց վերարտադրությունը //Էկոնոմիկա.- 1993.- № 1-2.- էջ 11-18:

Լուրջ սպառնալիքի տակ է ազգի գենոֆոնդի գոյատևումը //Երեկոյան Երևան.- 1993.- 11 մայիսի.- էջ 3:

Հայաստանի Հանրապետության բնակչության բնական շարժի փոփոխությունները և առանձնահատկությունները 1980-1991թթ.: Վ. Խոջաբեկյան, Վ. Թովմասյան //Էկոնոմիկա.- 1993.- № 3-4.- էջ 3-16:

Տնտեսական փոխսերտաճման հետագա ծավալման ուղիով //Նպատակ.- 1993.- ապրիլ.- № 5.- էջ 1, 4:


Հայկական ԽՍՀ -ի հետ Նախիջևանի ԻՍՍՀ-ի և ԼՂԻՄ-ի վերամիավորման մասին: [1971 թվին նամակ-դիմում ուղղված ՍՄԿԿ Կենտկոմի գլխավոր քարտուղար Լ.Ի. Բրեժնևին]: Վ. Խոջաբեկյան, Մ. Սարյան, Գ. Գասպարյան, Ա. Առաքելյան, Վ. Առաքելյան //ԼՂ Հանրապետություն.- 1994.- 23 նոյեմբ.- էջ 6:

Տնտեսավարման ռեսուրսները: Տնտեսագիտության հիմունքները: Վ. Խոջաբեկյան, Մ. Քոթանյան, Գ. Կիրակոսյան /(Ուսումնական ձեռնարկ հանրակրթական դպրոցների 9-10 դաս. համար).- Եր.։ Լույս, 1994.- էջ 96-119:

Տնտեսագիտություն։ Վ. Խոջաբեկյան, Մ. Քոթանյան, Ա. Մխիթարյան /Հայաստանի Հանրապետության ԳԱԱ 50 տարում (ժողովածու)․- Եր.։ ՀՀ ԳԱԱ հրատ., 1994.- էջ 482-490:

Տնտեսագիտություն։ ՀՀ ԳԱԱ տնտեսագիտության ինստիտուտը 50 տարում: Վ. Խոջաբեկյան, Մ. Քոթանյան, Ա. Մխիթարյան //Հայաստանի ժող. տնտ.- էջ 20-30:


Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն: Հայկական համառոտ հանրագիտարան.- Եր., 1995.- Հ. 2.- էջ 415-417:

Հայաստանի տնտեսական ինտեգրացիայի անհրաժեշտությունը //Հայաստանի Հանրապետություն.- 1995.- № 1-3.- էջ 22-33:

Հայաստանի տնտեսական ինտեգրացիայի անհրաժեշտությունը //Հայաստանի Հանրապետություն.- 1995.- 17 սեպտ.- էջ 3:

Հայաստանի բնակչությունը և միգրացիաները //Գործարար Հայաստան.- 1995.- № 5․- էջ 7-12:

Հայաստանի տնտեսական բարեփոխումները․- Եր., 1995.- 20 էջ:

Հայաստանի տնտեսական համակարգման անհրաժեշտությունը //Աշխարհ.- Փարիզ, 1995.- 4 փետր., 18 փետր., 4 մարտի., 18 մարտի.- էջ 8:

Սոցիալ-տնտեսական խնդիրները անցումային շրջանում․- Եր., 1995.- 18 էջ:

Սպիտակի երկրաշարժը և բնակչության արհավիրքները //Աշխարհ.- Փարիզ, 1995.- 3 դեկտ.- էջ 8:

XX դարի հայ տնտեսագիտական մտքի գնահատման մի քանի հարցեր /[Զեկուցում XX դարի հայ մշակույթի մեկնաբանման և գնահատման խնդիրները թեմայով գիտական նստաշրջանում]․- Եր., 1995.- 25 էջ:

Трудовые ресурсы Армении и проблемы занятости //[Доклад на международной научной конференции по теме "Социальные отношения и социальная политика в условиях рыночной экономики. Россия и мировой опыт"]․- М., 1995.- 18 с.


Աշխատանքի շուկան և զբաղվածության անհրաժեշտությունը․- Հայաստան, 1996.- 15 հոկտ.- էջ 1, 2:

Աշխատանքի շուկայի պետական կարգավորման միջամտությունը․- Հայաստան, 1996.- 17 հոկտ.- էջ 1, 2:

Դեպի հավերժություն //Ազգ.- 1996.- 17 օգոստ.- էջ 4:

Զբաղվածության ֆինանսական աղբյուրները և դրանց օգտագործման ուղղությունները․- Հայաստան, 1996.- 17 հոկտ.- էջ 1, 2; 19 հոկտ.- էջ 1, 2:

Ժողովրդագրական տվյալները կյանքի ուղեցույց․- Հայաստան, 1996.- 29 օգոստ.- էջ 1, 2:

Ինչո՞ւ է նվազում ծնունդը, ավելանում՝ մահացությունը, ի՞նչ անել //Պայքար.- 1996.- № 9-10.- էջ 25-33:

Հայաստանի բնակչության միջազգային միգրացիաները․- Եր., 1996.- 16 էջ:

ՀՀ բնակչության զարգացման օրինաչափություններն արդի փուլում //Լրաբեր հաս. գիտ.- 1996.- № 3.- էջ 19-34:

Միջպետական միգրացիաները և դրանց ազդեցությունը բնակչության բնական վերարտադրության ընթացքի վրա //Էկոնոմիկա.- 1996.- № 1-3.- էջ 6-20:

Սեփականաշնորհումը և զբաղվածության արդի խնդիրները: Սեփականաշնորհումը Հայաստանում //Զեկուցումների ժողովածու.- Եր., 1996.- էջ 26-27:

Փրկել հասարակության գլխավոր հարստությունը․- Հայաստան, 1996.- 12 հոկտ.- էջ 1, 2:

Армения: политика занятости стратегически важна //Голос Армении.- 1996.- 3 дек.- С. 2-3.

Республика Армения: трудовые ресурсы и проблемы занятости //Международный журнал "Проблемы теории и практики управления".- М., 1996.- № 1.- С. 48-52 (рус., англ., нем, чешск. яз.).

Республика Армения: тенденции управления экономической интеграцией //Международный журнал "Проблемы теории и практики управления".- М., 1996, № 4.- С. 50-54.

Рождаемость, миграция и занятость: [Доклад на Международной научно-практической конференции] //Демографическое развитие и занятость в условиях переходной экономики.- 1996.- С. 25-27.


Աշխատանքի շուկան Հայաստանում անցման շրջանում //Էկոնոմիկա.- 1997.- № 1-3.- էջ 21-30:

Աշխատանքի շուկայի ձևավորումը և զբաղվածության քաղաքականության հիմնահարցերը անցման շրջանում //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՀ ԳԱԱ.- 1997.- էջ 22-35:

Բնակչության ուրբանիզացիան և էկոլոգիական պայմանների բարելավման մի քանի հարցեր։ [Առաջին ազգային կոնֆերանսի նյութեր] /Կայուն հասարակական զարգացումը և Հայաստանը.- Եր․, 1997.- էջ 194-200:

Գաղթի գործընթացների կառավարման սկզբունքները և ուղիները //Դրոշակ.- Աթենք, 1997.- № 12.- էջ 17-22:

Գյուղատնտեսությունը և զբաղվածությունը: Կանայք և զարգացումը /Երկրորդ միջազգային խորհրդաժողովի նյութերը.- Եր., 1997.- էջ 222-226:

Զբաղվածության քաղաքականությունը //Էկոնոմիկա.- 1997.- № 1-3.- էջ 9-13:

Զբաղվածության քաղաքականությունը անցման շրջանում: Կանայք և զարգացումը /Երկրորդ միջազգային խորհրդաժողովի նյութեր.- Եր., 1997.- էջ 58-64:

Ինչո՞ւ է նվազում ծնունդը, բարձրանում մահացությունը. ի՞նչ անել //Իրավունք.- 1997.- 17 հունվարի.- էջ 5-6:

Ինչպես աշխատեցնել հանրապետության արդյունաբերությունը․- Հայաստան.- 1997.- 9 սեպտ.- էջ 1:

Մահացության աճը //Իրավունք.- 1997.- 25 հունվ.- էջ 5:

Միջպետական գաղթի իրավիճակի գնահատումը //Դրոշակ.- Աթենք, 1997.- № 10.- էջ 24-35:

Մտավորականությունն այսօր Հայաստանում. ընկերատնտեսական անկումի համապատկեըը //Դրոշակ.- Աթենք, 1997.- № 6-7.- էջ 28-33:

Պետական մակարդակով աշխատուժի ժամանակավոր արտահանման կազմակերպումը //Դրոշակ.- Աթենք, 1997.- № 19.- էջ 20-22:

Константы тревоги //Голос Армении.- 1997.- 27 марта.- С.1-2.

Миграционные процессы а Армении //Миграция.- М., 1997.- № 4.- С. 29-32 (То же на англ. яз.).

На чужбину- в поисках... чего? //Голос Армении.- 1997.- 22 апр.- С. 2-3.

Политика занятости стратегически важна //Сб. Материалов конференции стран Закавказья Академия экономических наук Грузии.- Тбилиси, 1997.- С. 7-33.


Ազատ Սարգսի Համբարյանի կյանքի, գիտական, գիտակազմակերպչական և մանկավարժական գործունեության համառոտ ակնարկ։ [Առաջաբան] /Ա. Համբարյան. Կենսամատենագիտություն.- Եր., 1998.- էջ 10-33:

Երկրաշարժի ժողովրդագրական հետևանքների տասնամյա պատկերը //Դրոշակ.- Աթենք, 1998.- № 21.- էջ 27-29:

Զբաղվածության հիմնախնդիրները Հայաստանում անցման շրջանում․- Եր.։ «Գիտություն», 1998.- 234 էջ:

Զբաղվածության քաղաքականության հիմնահարցերը անցման շրջանում: Կանայք և զարգացումը, իրավունքները և հնարավորություններ /Համալսարանական կրթությամբ կանանց ասոցիացիա.- Եր.։ «Հայաստան», 1998.- էջ 58-64:

Կանանց աշխատանքը անցումային շրջանում: Կինը և հասարակությունը։ Երրորդ միջազգային գիտաժողով /ՀՀ համալսարանական կանանց ասոցիացիա.- Ծաղկաձոր, 1998:

ՀՀ տնտեսական զարգացման ժողովրդագրական հիմնախնդիրները (առաջարկություններ)․- Եր., 1998.- 11 էջ:

ՀՀ տնտեսության և ձեռնարկատիրության զարգացման արդի խնդիրները /Ազգային գիտաժողով.- Եր., 1998.- 205 էջ:

Միգրացիոն գործընթացների կարգավորման հրամայականը //Երկիր.- 1998.- 17 հոկտ.- էջ 3:

Միջպետական տեղաշարժերը և ընտանիքների չափերի փոքրանալու միտումները Հայաստանում //Դրոշակ.- Աթենք, 1998.- № 22.- էջ 19-23:

Սպիտակի երկրաշարժի ժողովրդագրական տասնամյա հետևանքները //Հայաստանի Հանրապետություն.- 1998.- 8 դեկտ.- էջ 7:

Причина эмиграции- безработица //Голос Армении.- 1998.- № 58.- 30 мая.- С. 1.

Проблемы демографии, трудовых ресурсов и миграции населения //Международная научно-практическая конференция.- М., 1998.- 18 с.

Расправа //Голос Армении.- 1998.- 21 июля.- С. 1-2.

Управление миграционными процессами в республике //Международный журнал "Проблемы теории и практики управления".- М., 1998.- № 3.- С. 68-71.


Արտագաղթ //Հայոց աշխարհ.- 1999.- 11 սեպտ.- էջ 4:

Երկրաշարժի ժողովրդագրական հետևանքները: Ժամանակակից գիտական պրոբլեմների ուսումնասիրությունը բուհերում //Միջբուհական գիտաժողովի նյութեր.- Եր., 1999.- էջ 7-11:

Ընտանիքը փոխակերպվող հասարակության պայմաններում: Կինը և հասարակությունը //Երրորդ միջազգային խորհրդաժողովի նյութեր.- Եր., 1999.- էջ 292-293:

Հայաստանի Հանրապետություն //Հայկական համառոտ հանրագիտարան.- Եր., 1999.- Հ. 3.- էջ 134:

ՀՀ ժողովրդագրական իրավիճակը //Դրոշակ.- Աթենք, 1999.- № 13.- էջ 22-26:

ՀՀ ժողովրդագրական իրավիճակը։ Պատգերազմ և շրջափակում, երկրաշարժի դերը //Հայաստանի Հանրապետություն.- 1999.- 2, 7, 8, 9 սեպտ.- էջ 4:

Ձեռնարկվում են լուրջ աշխատանքներ //Զրուցակից.- 1999.- 15 փետր.- էջ 3:

Միգրացիայի գործընթացները Հայաստանում //Հայաստանի Հանրապետություն.- 1999․- 9, 10 հոկտ.- էջ 4:

Միջպետական միգրացիաները և ընտանիքի մեծության նվազման միտումները Հայաստանում: Կինը և հասարակությունը //Երրորդ միջազգային խորհրդաժողովի նյութեր.- 1999.- էջ 91-105:

Միքայել Խաչիկի Քոթանյան //Պատմա-բանասիրական հանդես.- 1999.- № 2-3.- էջ 417-419:

Շուկայական հարաբերությունների ձևավորումը և պետության դերը //Դրոշակ.- Աթենք, 1999.- № 11.- էջ 18-21:

Սպիտակի երկրաշարժը, տաս տարի անց. տնտեսական և բարոյական հիմնախնդիրները: Կինը և հասարակությունը //Երրորդ միջազգային խորհրդաժողովի նյութեր.- Եր., 1999.- էջ 352-354:

Տնտեսական ինտեգրացիան և զբաղվածությունը: Էկոնոմիկա.- Եր․, 1999.- № 1.- էջ 25-30:

Տնտեսական ինհտեգրացիան արդի փուլում (ներհանրապետական և միջպետական տնտեսական ինտեգրացիայի փոխադարձ կապը) //Հայաստանի Հանրապետություն.- 1999.- 6, 7, 8, 10 ապր.- էջ 4:

Տնտեսական ինտեգրացիան արդի փուլում //Ջրաբերդ.- Մարտակերտ, 1999.- № 1.- ապրիլ.- էջ 13-21:

Տնտեսական ինտեգրացումը և աշխատուժի արտահանության կառավարումը //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՀ ԳԱԱ.- Եր., 1999․- № 1.- էջ 3-21:

В связи с событиями 27 октября 1999г.: [Ответ Ходжабекяна] //Голос Армения.- Ер., 1999.- 29 октяб.- С. 2.

Закономерности демографического развития Республики Армения на современном этапе //Общество и экономика.- М., 1999.- № 6.- С. 146-164.

На пороге III тысячелетия //Голос Армении.- 1999.- 2 марта.- С. 1-2.

Страна страдает из-за эмиграции //Голос Армении.- 1999.- 15 апр.- С. 2.

Формирование рыночных отношений и роль государства в республике Армения //Общество и экономика.- М., 1999.- № 10-11.- С. 163-175.


Անվանի գիտնականը և հասարակական գործիչը։ [Միքայել Քոթանյանի ծննդյան 73-ամյա տարելիցի առթիվ] //Հայաստանի Հանրապետություն.- 2000.- № 5.- սեպտ.- էջ 3:

Աշխատանքի շուկայի պետական կարգավորման անհրաժեշտությունը //Կառավարում.- Եր., 2000.- № 4.- էջ 7-11:

Աշխատանքի շուկայի պետական կարգավորման անհրաժեշտությունը //Հայաստանի Հանրապետություն.- 2000.- № 169.- 19 սեպտ.- էջ 4:

Ինտեգրացիան մերձավոր արտերկրների հետ //Հայաստանի Հանրապետություն.- 2000.- № 169.- 26 սեպտ.- էջ 4:

Զբաղվածության ազգային քաղաքականության հիմնախնդիրները //Հայաստանի Հանրապետություն.- 2000.- № 169.- 16 սեպտ.- էջ 4:

Զբաղվածության ազգային քաղաքականության հիմնախնդիրները //Կառավարում.- Եր., 2000.- № 3.- էջ 7-9:

Զբաղվածության ազգային քաղաքականության դերը: Ժամանակակից գիտական պրոբլեմների ուսումնասիրությունը բուհերում //Միջբուհական գիտաժողովի նյութեր.- Եր., 2000.- № 2.- էջ 14-21:

Հայաստանի բնակչության վերարտադրությունը և տեղաշարժերը XIX-XX դարերում, XXI դարի շեմին․- Եր.։ ՀՀ ԳԱԱ Գիտություն հրատ., 2000.- 480 էջ:

Միքայել Խաչիկի Քոթանյան: (Մահվան տարելիցը) //Պատմա-բանասիր. հանդես ՀՀ ԳԱԱ.- 2000.- № 2, 3.- էջ 417-419:

Պետության կարգավորիչ դերի ամրագրման անհրաժեշտությունը Հայաստանում //Դրոշակ.- Աթենք, 2000.- փետրվար.- № 2.- էջ 49-53:

Տնտեսական փոխսերտաճումը՝ զբաղվածության կարևոր պայման //Հայաստանի Հանրապետություն.- 2000.- 20 սեպտ.- էջ 4:

Возможности регулирования миграции населения Республики Армения //Международный журнал "Проблемы теории и практики управлени".- М., 2000.- № 3.- С. 25-29.

Республика Армения: В сб. "Миграции в трансформирующемся обществе" //[Аннотированный библиографический указатель литературы, изд. в странах СНГ 1992-1999 гг.].- М., 2000.- С. 41-58.

Республика Армения: формирование рыночных отношений и роль государства //Международный журнал "Проблемы теории и практики управления".- М.- 2000.- № 1.- С. 15-20.

Формирование рыночных отношений и роль государства //В сб. "Социально-экономические проблемы переходного общества. Из практики стран СНГ".- М.- 2000.- С. 233-245.


Ժամանակավոր արտագաղթողների շահերի պաշտպանությունը։ Рынок капитала в Армении //(Аналитический журнал).– Եր., 2001.- № 3, 4.- էջ 3-5.

ՀՀ բնակչության գաղթի միտումները //Դրոշակ.- Աթենք, 2001.- № 2.- էջ 204-216:

Մահացության ընդհանուր պատկերը Հայաստանում ներկայումս և մոտ ապագայում //Պատմա-բանասիրական հանդես ՀՀ ԳԱԱ.- 2001.- № 3.- էջ 73-88:

Մարդահամարի կարևորությունն ու անհրաժեշտությունը //Ազգ.- 2001.- 9 հոկտ.- էջ 4:

Նախիջևանի հայության ոդիսականը: Նախիջևանի հիմնահարցը Մոսկվայի 1921թ. մարտի 16-ի ռուս-թուրքական պայմանագրում //(Գիտաժողովի նյութեր).- Եր., 2001.- էջ 33-46:

Չոտնահարել պետության որոշակի ֆունկցիաները //Կառավարում.- Եր., 2001.- № 2.- էջ 12-20:

Проблемы политики занятости в Армении //В сб.: "Социальная политика в постсоциалистическом обществе. Задачи, противоречия, механизмы".- М., 2001.- С. 314-321.

Регулирование миграционными процессами в Республике Армения: Сборник материалов международного семинара: (Демография Армении на стыке тысячелетий) //[Дилижанские чтения 2000].- 2001.- С. 73-79.


Անվանի գիտնականը և գործիչը։ (Մ. Քոթանյանի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ): Վ. Խոջաբեկյան, Ա. Մարկոսյան //Հայաստանի Հանրապետություն.- 2002.- 30 օգոստ.- էջ 4:

Աշխատանքային ռեսուրսների զբաղվածության հիմնախնդիրները աշխատանքի շուկայի ձևավորման ընթացքում: Рынок капитала в Армении //(Аналитический журнал).- Ер., 2002.- № 17, 18.- էջ 3-9:

Աշխատանքի արտադրողականության և զբաղվածության հիմնահարցերը: «Գիտություն».- 2002.- № 6.- սեպտ.- էջ 1-2:

Արտաքին աշխարհի հետ ՀՀ գյուղատնտեսության տնտեսական ինտեգրացիայի կառավարումը //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան․- 2002.- № 12.- էջ 40-45:

Գաղթի հավանական միտումները //Կառավարում.- Եր., № 2.- էջ 38-45:

Կյանքի հավերժության խորհրդանիշը։ [Նվիրված ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Միքայել Քոթանյանի ծննդյան 75- ամյակին] //Ֆինանասներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- Եր., 2002.- № 2-3.- էջ 14-21:

Կյանքի հավերժության խորհրդանիշ։ (ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, պետական-քաղաքական գործիչ Միքայել Քոթանյանի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ) /Հուշեր Միքայել Քոթանյանի մասին.- Եր., 2002.- էջ 95-99:

Հայաստանի բնակչության վերարտադրությունը և տեղաշարժերը XIX-XX դարերում, XXI դարի շեմին /[Վերահրատարարակություն].- Եր.։ «Գիտություն», 2002.- 527 էջ:

ՀՀ գյուղատնտեսության աշխատանքի արտադրողականության և զբաղվածության ձևավորման հիմնահարցերը գալիքում //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- 2002.- № 2-3.- էջ 98-105:

Հաշվետվություն ՀՀ ԳԱԱ, 2001թ. գիտական և գիտակազմակերպչական գործունեության հիմնական արդյունքները /Զբաղվածության արդյունավետ կառուցվածքի ձևավորման հիմնախնդիրները Հայաստանում.- Եր., 2002.- էջ 92-93; Նույնը ռուս.- էջ 266-267:


Գաղթի հավանականությունները ապագայում //Առագաստ.- Գլենդել (Կալիֆորնիա), 2003.- հուլիս-օգոստոս.- էջ 38-41:

Աշխատանքի արտադրողականության և զբաղվածության հիմնահարցերը //«Գիտություն».- 2003.- № 1.- հունվար.- էջ 2-3:

Գյուղատնտեսությունում զբաղվածության ձևավորման հիմնական ուղղությունները: ՀՀ ԳԱԱ, 2002թ. գիտական և գիտակազմակերպչական գործունեության հիմնական արդյունքները /Մ. Քոթանյանի անվ. տնտեսագիտության ինստիտուտ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Վ. Խոջաբեկյան.- Եր., 2003.- էջ 86; Նույնը ռուս.- էջ 219:

ՀՀ հոգևոր ոլորտի ճյուղերի զբաղվածության բարելավումը //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- 2003.- № 10-11.- էջ 146-152:

ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվ. տնտեսագիտության ինստիտուտ /Հայկական համառոտ հանրագիտարան.- Եր., 2003.- Հ. 4.- էջ 757-758:

Միքայել Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի գիտահետազոտական գործունեությունը ՀՀ ԳԱ ակադեմիայի 60 տարիներին: Վ. Խոջաբեկյան, Գ. Խանիկյան //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- Եր., 2003.- № 10-11.- էջ 6-18:

Վիկտոր Համբարձումյանի հավերժության գրավականը: (Համբարձումյանի ծննդյան 95 ամյակի առթիվ) //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՀ ԳԱԱ․- 2003.- № 2.- էջ 228-236:

Տնտեսագիտություն /Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիան 60 տարում.- Եր.։ «Գիտություն», 2003.- էջ 184-190:

Библиография научных трудов по миграции, изданных в Республике Армения в 1990-2002гг.: Рынок капитала в Армении։ В. Ходжабекян, А․ Аракелян, А. Галстян, М. Петросян //(Аналитический журнал).- Ер., 2003.- № 5-6.- С. 24-29.

Научно-исследовательская деятельность Института экономики им. М. Котаняна за 60 лет основания Академии наук РА: Рынок капитала в Армении: В. Ходжабекян, Г. Ханикян //(Аналитический журнал).- Ер., 2003.- № 17, 18.- С. 34-39.

Проблемы занятости в сельском хозяйстве Армении: Общество и экономика.- М.- 2003.- № 3.- С. 151-164.

Управления занятостью в сельском хозяйстве республики Армения: Состояние и перспективы //Международный журнал "Проблемы теории и практики управления".- М., 2003.- № 1.- С. 75-80.


ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Արտաշես Առաքելյանի ծննդյան 95-ամյակի առթիվ //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- Եր., 2004.- Հ. 1-2.- էջ 6-8:

Ծառայությունների ոլորտի ճյուղերի զարգացումը Հայաստանի Հանրապետությունում //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- Եր., 2004.- Հ. 3-4.- էջ 168-172:

Բնակչության տեղաշարժերի միտումները XX դ. վերջին և XXI դ. սկզբին //Պատմաբանասիրական հանդես.- 2004.- Հ. 1.- էջ 1-22:

Հայաստանից արտագաղթել է ընդհանուր թվով 1 մլն. 400 հազար մարդ //Ազգ.- 2004.- 17 հուլիսի.- էջ 1-2:

Совершенствование структуры занятости в сфере науки и образования в республике Армения //Общество и экономика.- М., 2004.- № 5-6.- С. 225-232.

Regularities of the Demographic Processes in Armenia in the 19th and 20th Centuries and at the Threshold of the 21th Century /Nas RA.- Erevan, 2004.- 373 p.


Արտագաղթի պատճառները, հետևանքները և ներգաղթի աշխուժացման շարժառիթները Հայաստանում //Գիտության աշխարհում.- 2005.- Հ. 3.- էջ 2-10:

Բնակչության տեղաշարժերի միտումները XX դ. վերջին և XXI դ. սկզբին //Պատմաբանասիրական հանդես ՀՀ ԳԱԱ.- 2005.- Հ. 1.- էջ 1-22:

Բնակչության տեղաշարժերի միտումները XX դ. վերջին և XXI դ. սկզբին //Հայոց պատմության հարցեր.- Եր., 2005.- էջ 156-177:

Թուրքիան Եվրամիության անդամ դառնալով արդյոք չի՞ նվաճի Եվրոպան //Ազգ (ներդիր).- 2005.- 2 հուլիսի.- էջ Ը:

Ժողովրդագրական ճգնաժամը հաղթահարելու և մոտալուտ ժողովրդագրական գործուն քաղաքականություն իրականացնելու հրամայականը //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՀ ԳԱԱ.- 2005.- № 1.- էջ 3-15:

Ընտանիքները կշարունակեն փոքրանալ, ծննդաբերությունը կնվազի //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- 2005.- № 8-9.- էջ 124-129:

Հայ-թուրքական հարաբերությունների մի քանի հարցեր //Լրաբեր հաս.գիտ. ՀՀ ԳԱԱ.- 2005.- № 3.- էջ 3-12:

Ցեղասպանությունը և հայաթափությունը Ադրբեջանում (1918-1990- ական թվականներին) //Պատմաբանասիրական հանդես ՀՀ ԳԱԱ.- 2005.- Հ. 1.- էջ 21-41:

Демография с топором на весах истории //Голос Армении.- 2005.- 24 марта.- С. 6.

Проблемы старения населения Армении //Общество и экономика.- М., 2005.- N 10-11.- C. 177-184.

Теперь- поход на Европу? //Голос Армении.- 2005.- 27 октября.

Экономическая безопасность страны: (Проблемы методологии и анализ ситуации в странах Южно-Кавказского региона): В. Ходжабекян, А. Маркосян //Общество и экономика.- М., 2005.- № 1.- C. 145-167.


Արևելյան Հայաստանի առևտրաարդյունաբերական ինքնագործ բնակչությունը //Ֆինանսներ և էկոնոմիկա, Հայաստան.- Եր., 2006.- Հ. 1-2.- էջ 6-10:

Բնակչությունը և ինքնագործները Արևելյան Հայաստանում (XIX դ. վերջ - XX դ. սկիզբ) //Լրաբեր հաս. գիտ. ՀՀ ԳԱԱ.- 2006.- № 3.- էջ 3-20:

Բարի ճանապարհ Սիլվա Կապուտիկյանին դեպի հավերժություն //Գրական թերթ.- 2006.- 1 սեպտ.- թիվ 29:

Հայաստանի բնակչության արտագաղթը և միտումները մոտ ապագայում: 21-րդ դար //«Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի հանդես.- Եր., 2006.- № 3 (13).- էջ 78- 111:

ՀՀ Արդյունաբերությունը և նրա զարգացման հեռանկարները: 21-րդ դար //«Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի հանդես.- Եր., 2006.- № 4 (14).- էջ 140-155:

Демография и проблемы занятости в Армении с начала XIX века до середины XX века.- Ер.: Гитутюн, 2006.- 505 с.

Демографические процессы в Армении в городе и на селе //Общество и экономика.- М., 2006.- № 6.- C. 163-174.

Проблемы старения населения Армении //Общество и экономика.- 2006.- № 2.- C. 177-184.


Ժողովրդական գործընթացները Հայաստանում: 21-րդ դար //«Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի հանդես.- Եր., 2007.- № 2 (14).- էջ 117-139:

Մտայնություն՝ հաղորդակցության ուղիների կապի ոլորտի հեռանկարային հարցերի մասին: 21-րդ դար //«Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի հանդես.- Եր., 2007:

Транспортный комплекс Республики Армения //Общество и экономика.- М., 2007.- № 4.- С. 151-157.

Ликвидация безработицы путем переориентации промышленности в республике Армении: Սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրները ՀՀ-ում (գիտաժողովի նյութեր): ՀՀ ԳԱԱ //Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ.- Եր., 2007.- էջ 379-382:


Մոռացված ծանոթությունը վերստին փոխարինվեց հիմնավոր բարեկամության: Սիլվա Կապուտիկյանը մեր հուշերում և խոհերում /Հուշեր, խոհեր, հոդվածներ՝ նվիրված Սիլվա Կապուտիկյանին.- Եր.։ Մուղնի, 2008.- էջ 163-173:

Հայաստանի բարձրադիր գոտիներում զբաղվածության բարելավման հիմնախնդիրները: 21-րդ դար //«Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամի հանդես.- Եր., 2008.- № 3 (21).- էջ 99-123:

Վիկտոր Համբարձումյանի հավերժության գրավականը /Գիրքը նվիրվում է Վիկտոր Համբարձումյանի ծննդյան 100-ամյակին.- Եր.։ «Գիտություն», 2008.- էջ 320-326:

О мерах экономических политики по ликвидации безработицы в Республике Армения //Общество и экономика.- М., 2008.- № 1.- C. 166-173.